Bibliotheca Fasoliana

Deze pagina is onderdeel van een opgesplitst artikel. Ga naar het begin.

18e eeuw

[Jean Jennet] (?-1706) – The History of the republick of Holland, from its first foundation to the death of King William; as also, a particular description of the United Provinces giving an account of the cities, fortified places, universities, commodities, customs and manners of the inhabitants, with an alphabetical table of all their rivers, the rates of their schoots and times of their setting out and coming in from place to place. London; Printed for A. Bell, R. Smith, D. Midwinter, W. Hawes, W. Davis, G. Strahan, B. Lintott, J. Round, and J. Wale, 1705.

Vertaald uit het Frans: ‘Histoire de la République des Provinces-Unies des Païs-Bas, depuis son établissement jusques à la mort de Guillaume III, roi de la Grande-Bretagne‘. Den Haag, Jean van Millinge, 1704. Jean Jennet vluchte na 1685 uit Frankrijk en woonde eerst te Utrecht. Hij overleed in Den Haag. 2 delen, met talrijke gravures; (8vo). Kaart van Nederland ontbreekt. Engelse bindwijze, platten los, rug van deel 2 gebroken. Niettemin een fraaie uitgave, bijzonder zeldzaam.

Jean Baptiste Gramaye – Antiquitates illustrissimi Ducatus Brabantiae, in Quibus Singularum Urbium initia, Incrementa, Respublicae, Privilegia, Opera, Laudes : Coenobiorum Fundationes, Propagationes, Sacri Thesauri, Encomia, Viri Clari : Ecclesiarum Patronatus, Monumenta, Reliquiae Sanctorum, Collatores: Pagorum Dominia, Domini, Familiae. Leuven, Aegidius Denique / Brussel,Tserstevens, 1708.
Antiquitates illustrissimi Comitatus Flandriae, in Quibus Singularum Urbium initia, Incrementa, Respublicae, Privilegia, Opera, Laudes : Coenobiorum Fundationes, Propagationes, Sacri Thesauri, Encomia, Viri Clari : Ecclesiarum Patronatus, Monumenta, Reliquiae Sanctorum, Collatores: Pagorum Dominia, Domini, Familiae..
in Quibus Singularum Urbium initia, Incrementa, Respublicae, Privilegia, Opera, Laudes : Coenobiorum Fundationes, Propagationes, Sacri Thesauri, Encomia, Viri Clari : Ecclesiarum Patronatus, Monumenta, Reliquiae Sanctorum, Collatores: Pagorum Dominia, Domini, Familiae. Leuven, Aegidius Denique / Brussel, Tserstevens, 1708.

[12]-27-[1] (Brabant); [8]-72-[4] (Leuven); [8]-36 (Brussel); [4]-52-[4] (‘Gallo-Brabantia’); [6]-46-[10] (Antwerpen); [8]-40-[10] (‘Taxandria’); 52 (Breda); [4]-24 (Mechelen); 218-[14] (Gent Brugge Kortrijk); 80-[2] (Namur); 14 (Cambrai); 111-(17) (Dendermonde); [4]-21-[3] (Mons). 11 koperetsen van Harrewijn: allegorie van Brabant & Vlaanderen, Leuven, Brussel, Nijvel, Antwerpen, ‘s Hertogenbosch, Gent, 2xBrugge, Ieper. Mooi exemplaar in oude lederen band (37x24cm; gebruikssporen, letsels rug en platten); enkele marginale vocht/roestvlekken maar globaal zuiver. Heruitgave van werken over de Zuidelijke Nederlanden afzonderlijk gepubliceerd begin 17e eeuw door historicus Jan Baptist Gramaye (1579-1635). Hij werd geboren in Antwerpen, studeerde rechten in Leuven en werd daar ook professor. Nadien werd hij door aartshertog Albert aangesteld als hofhistoriograaf.

[Pieter de la Court] (1618-1685) – Memoires de Jean de Wit, grand pensionnaire de Hollande, traduits de l’original en Francois par Mr. de ***. Troisième édition. Ratisbonne, Erasme Kinkius, 1709.

Pieter de la Court is een bekende vertegenwoordiger van de staatsgezinden in de tweede helft van de zeventiende eeuw. Hij wordt ook wel Pieter de la Court junior genoemd om hem te onderscheiden van zijn vader Pieter de la Court. Hij publiceerde vaak onder de letterlijke Nederlandse vertaling van zijn naam: Pieter van den Hooft of Pieter van der Hove. Als zoon van de Vlaamse immigrant Pieter de la Court wist hij zich, samen met zijn broer Johan, in korte tijd op te werken tot een van de meest succesvolle lakenreders (textielhandelaren) van Leiden. Hij schreef, deels samen met zijn broer (die in 1662 onverwacht overleed), zowel economische als politieke werken. Hij stond bekend als fel anti-Orangistisch en werd door zijn politieke tegenstanders gezien als een querulant. Sommigen van zijn opvattingen waren zo radicaal dat hij ook vanuit de eigen staatsgezinde kring weinig publieke bijval kreeg. Zo bevatte de eerste teksten van de ‘Interest van Holland’ het plan om Holland en Utrecht door middel van een kanaal tussen Lek en Zuiderzee tot een goed verdedigbaar eiland te maken en afscheid te nemen van de andere provincies. Na interventie door de Witt werd dit uit de definitieve editie van de ‘Interest’ gehouden, maar dit plan was wel weer te vinden in de tweede editie, uit 1669. In het rampjaar 1672 vluchtte hij samen met Pieter de Groot, zoon van Hugo de Groot, naar het buitenland. Hij keerde terug naar de republiek, nadat de ergste politieke onrust bedaard. Tot diens dood in 1672 onderhield De la Court indirect contact met Johan de Witt, die enkele hoofdstukken schreef in een van zijn boeken. Zijn politieke werken, en met name de Politike Weeg-schaal hadden invloed op het politieke denken van Franciscus van den Enden en Baruch Spinoza. Johan de Witt (1625-1672) was sinds 1652 aanvoerder van de staatsgezinde partij, die afschaffing van het stadhouderschap voorstond. Van 1650-1672, het stadhouderloos tijdperk, was De Witt raadpensionaris. Toen Lodewijk XIV in 1672 binnenviel, werden De Witt en zijn broer vermoord. ‘Memoires’ betreft een politiek traktaat over de economische mogelijkheden van de Republiek. Barbier III, 196b. Öttinger 23190 (Den Haag). Hoefer XLVI, 791. Memoires de Jean de Witt is een vermeerderde en verbeterde uitgave van de Interest van Holland. De hoofdstukken over de Witt daaruit komen er in voor (het 5e, 6e en het begin van het 7e hoofdstuk van het derde deel). Het boek werd in 1669 verboden en de exemplaren van het werk vernietigd; de auteur zou worden opgespoord en in proces gesteld. Er stond een boete van 600 gulden op het drukken, verkopen of verzenden van het werk.

Bernhard Alting (ca. 1600-na 1655) – De Pilaren ende Peerlen van Groningen. Tractaet betoonende waer op de Welvaert van die Stadt is staende ende waer door zy meest is geciert. Groningen, Johannes van Velsen, 1710.
Historische of-rede ter eere van Groningen. Groningen, Johannes van Velsen, 1710.
Syndicus ofte tractaetken. Over ’t Ambt van de Syndiicquen ende Pensionarisen. Groningen, Johannes van Velsen, 1710.
De politycke kuyper onses tydts, ofte Sin-rijck Tractaet, handelende, (door in-voeringe eenes sprekenden vaders) van het Ambacht der huydendaegsche kuypery. Nae de Copie van Leeuwarden, en nu op versoek van veel liefhebbers opnieuws herdruckt, 1710.

Convoluut met werken van Alting.

Le Marechal Godefroi d’Estrades (1607-1686) – Lettres et negotiations de messieurs Le Marechal Godefroi d’Estrades; Charles Colbert, marquis de Croissy; André Félibien Comte de d’Avaux, ambassadeurs Plenipotentiares du Roi de France, a la paix de Nimègue, et les reponses & instructions du roi, & de monsieur de Pomponne contenant les Lettres de 1676-1710. La Haye, Adrian Moetjens, 1710.

Graaf Godefroi d’Estrades was een Frans edelman, diplomaat en maarschalk. Hij werd geboren als zoon van graaf François d’Estrades, een vertrouweling van koning Hendrik IV en broer van bisschop Jean d’Estrades. Godefroi werd page van koning Lodewijk XIII en op negentienjarige leeftijd vertrok hij voor een diplomatieke missie naar Maurits van Oranje. In 1646 werd hij benoemd tot buitengewoon ambassadeur in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en nam hij deel aan de besprekingen die leidden tot de Vrede van Münster. In 1661 werd hij naar Engeland gestuurd en een jaar later gelukte het hem voor Frankrijk om Duinkerke terug te krijgen, waarvan hij gouverneur werd. In 1667 was hij een van de onderhandelaars bij de Vrede van Breda met koning Frederik III van Denemarken en in 1678 onderhandelde hij over het verdrag dat bekendstaat als de Vrede van Nijmegen, dat de oorlog van Frankrijk met de Republiek beëindigde. Op militair gebied nam hij deel aan de campagnes van koning Lodewijk XIV van Frankrijk, in Italië (1648), Catalonië (1655) en de Republiek (1672-’73). Van 1673 tot 1678 was hij militair gouverneur van Maastricht, waar hij de tijdens het Beleg van Maastricht (1673) zwaar beschadigde vestingwerken liet herstellen. In 1675 volgde zijn benoeming tot maarschalk van Frankrijk. D’Estrades liet zijn Lettres, memoires et négociations en qual d’ambassadeur en Hollande depuis 1663 jusqu’en 1668 na, waarvan de eerste editie in 1709 uitkwam, gevolgd door een editie van negen delen die in 1743 in Londen en ‘s-Gravenhage werd uitgegeven. Ook schreef hij een uitvoerige karakterschets over de Hollandse raadpensionaris Johan de Witt, waarmee hij veel contact had. Het werd in 1757 in ‘s-Gravenhage uitgegeven. Correspondentie van Le Marechal Godefroi d’Estrades met Charles Colbert, marquis de Croissy (1619-1683) en André Félibien Comte de d’Avaux (1619-1695). Deel 1 (van 3) over het jaar 1676. Opgedragen aan Bruno van der Dussen, burgemeester van Gouda. Van der Dussen was pensionaris van Gouda van 1688-1741 en burgemeester gedurende een reeks van jaren in de periode 1702-1720. Hij vervulde daarnaast tal van bestuurlijke functies in Gouda. Ook werd hij door de landsregering belast met diplomatieke opdrachten. Hij beslechtte in 1704 een geschil in Gelderland, ontstaan door de bestuurlijke wijzigingen na de dood van Willem III. Hij voerde de vredesonderhandelingen met de Fransen in 1709 en 1710. Als buitengewoon ambassadeur was hij werkzaam bij de Vrede van Utrecht in 1713 en bij het sluiten van het Barrièretractaat in 1715.

Gysbert de Cretser; Constantijn Huygens – Beschryvinge van ‘sGravenhage, behelsende desselfs eerste opkomste, stichtinge en vermakelyke situatie, het Graven-hof aldaar gebouwt, met alle verdere publyke en particulier Gebouwen daar in sijnde, en desselfs voorname Grachten, Straaten, Wandelingen en Buytenwegen, etc. Mitsgaders De oude Coustumen die in den Hage geobserveert worden. Door Gysbert de Cretser; Waar achter bygevoegt is de Zeestraat op Scheveninge door de Heer van Zuylichem (= Constantijn Huygens); en Het ontwerp by den heere van Zuylichem aangaande eenen Steenwegh op Schevening. Uitgegeven te Amsterdam, bij Jan ten Hoorn, Boekverkooper, in 1711.

Eerste druk. Perkamenten band. 22x18cm. In goede staat. Band gevlekt. Met 6 volpagina gravures: titelpagina, Groote of St. Jacob’s Kerk, Tombe van den Admiraal Obdam, De Nieuwe Kerk, het Oude Vrouwen en Kionderhuys van de Diaconie, titelpagina van De Zeestraet van Scheveninge. De plattegrond en 4 andere gravures ontbreken (Buitenhof, Binnenhof, Stadhuis, Voorhout).

Ludolph Smids (1649-1720) – Emblemata heroica, of de medalische sinnebeelden der ses en dertigh Graaven van Holland, met konstplaaten vercierd. Amsterdam, Johannes Oosterwyk en Hendrik vande Gaete, 1712.
Ludolph Smids (1649-1720) – Oorlogend Europa of een Korte Chronyk van het voorgevallene in Staat en Oorlog; Beginnende met het jaar MDCL, en eindigende in MDCCXIV. Doorgaans vercierd met de Puntdichten der vornaamste Poeeten; en met het aanhaalen van uitgekipte Medalies naadrukkelyker verklaard. Amsterdam Johannes Ossterwyk en Hendrik vande Gaete. 1715.

Ignatius Walvis (1653-1714) – Beschrijving der stad Gouda, bevattende een verhaal van stads grondlegginge, waterstroomen, vrijheeren, gelegendheid, Hoofteneringe, rechtsgebied. Handvesten, Regeeringe, Regeerders. Overdragt met andere steden. Voorname gebouwen, Godshuyzen, Schoolen. Geleerde mannen, verwisselde Regeeringe, Kerken, Kloosteren, Kapellen en beruchte vrome mannen. Door J.W. Met schoone kopere platen verciert. Gouda, Johannes en Andries Endenburg; Leyden, Christiaen Vermey, 1714.

(XXVI) 376 (IV) 200 (IV), 4to. – Compleet met 4 prenten.  Walvis werd in 1653 te Utrecht geboren en overleed te Gouda op 6 mei 1714, zodat hij de uitgaven van zijn boek ternauwernood beleefd heeft. Hij studeerde te Leuven in de filosofie en de theologie, waar hij bevorderd werd tot baccalaureus (ongeveer te vergelijken met de huidige kandidaatstitel) en waar hij waarschijnlijk tot priester gewijd werd. Hij was kapelaan bij de vertegenwoordiger van het hof te Wenen bij de Staten-Generaal en vanaf 1688 pastoor van de Oud-Katholieke gemeente te Gouda. Na zijn terugkomst in Holland werd hij benoemd tot vicaris van de missionaris Jan Hooft in Den Haag en later tot kapelaan bij de toenmalige Oostenrijkse gezant. Hij is echter vooral bekend als geschiedschrijver. Hij schreef naast deze Beschryving der stad Gouda echter nog enkele andere historische werken over Gouda en omgeving, die nooit zijn gedrukt. Deze gaan vooral over de kerkelijke geschiedenis van 1525 tot 1712. Zij zijn uitgegeven in het boek ‘Goudsche onkatolijke kerkzaken’ (bewerkt door P.A.H.M. Abels), uitgegeven in 1999. Werken: Christelyke onderwysingen (1685); Beschrijving der stad Gouda door I.W., 2 dln., Gouda en Leid. z.j. (1713); Goudsche onkatolijke kerkzaken (1999). Zijn hoofdwerk, Beschryvinge der stad Gouda, is nog steeds een belangrijke bron voor historici. Provenance: Antiquariaat Boekendaal, Gouda (2014).

Pieter Plemper (1655 – 1714) – Beschrijving van de heerlijkheid en het dorp Alphen aan den Rijn, d’aaloude herkomst, bevolking, naamreeden, Romeinze gedenkteekens, uitheemze en inlandze geschiedeniszen ten luister der historie dienende, en zijne huidendaagze geleegenheid. Doorwrogt met een voegzaame schets van het Heemraadschap van Rijnland. Leiden, H. van Damme, 1714.

Geb. in perkament, (22) + 261 + (11) p., ill. Lit: Nijhopff / Van Hattem 250

[Theodorus Gerardi Hopcooper] (voor 1550-na 1649); [Dirck Vermy] – Uytlegginge van de Wyd-beroemde en Vermaerde Glasen, Binnen de voortreffelijke en Vermaerde Kerk tot Gouda. Tot dienst ende gerief, zoo voor de inwoonders deser stad, als voor de vreemdelingen, die dit konstig werk komen te aanschouwen. Vermeerdert met veersen, en een gezang op aller glasen inhoud, nevens een verhael van den brand derzelver kerk, in den jare 1552. Johannes en Andries Endenburgh, Gouda, [1716].

(XLVIII), 8vo. – Dirck Gerritszoon Hopcooper, beheerder van de Goudse Librije. De gebrandschilderde ramen in de Goudse Janskerk hebben altijd een grote indruk gemaakt op bezoekers van de kerk. Arnout van Buchell zag ze in 1589 en schreef in zijn Diarium dat de glazen niet voor de mooiste uit de Zuidelijke Nederlanden onderdeden. In Guicciardini’s Beschrijvinghe van alle de Neder-landen worden de glazen lovend besproken. In 1681 verscheen de eerste beschrijving in de gids van Dirck Vermy, die was gebaseerd op een verdwenen handgeschreven gids uit 1639 van Dirck Gerritszoon Hopcooper, de beheerder van de Goudse Librije. Een jaar later verscheen de gids van Andries Endenburgh onder de titel Uytlegginge. De tweede druk, die veel uitgebreider was, werd vervolgens veelvuldig herdrukt en vertaald. Deze ongedateerde editie is de enige die is gedrukt door vader en zoon Endenburgh gezamenlijk. Provenance: Antiquariaat Boekendaal, Gouda (2016).

Jan Frans Foppens (1689-1761) – Historia episcopatus Antverpiensis. Bruxellis, apud Franciscum Foppens, 1717.

Met prenten van Jacobus Harrewijn.

Johannes Knippenbergh (1662-1742) – Historia Ecclesiastica Ducatus Geldriae. Typis Francisci Foppens, sub signo Sancti Spiritus, 1719.

Beschrijft de kerkelijke geschiedenis van het Overkwartier van het hertogdom Gelre met vooral aandacht voor Roermond. Bevat gegraveerd titelportret, houtsnede vignetten en wapenschilden; de gravure van de kathedraal van Roermond ontbreekt. Knippenbergh baseerde zijn werk op de aantekeningen voor het onvoltooide ‘Belgica sacra’ van Joannes Franciscus Foppens (zie onder ‘s-Hertogenbosch). Provenance: Frankische werkgemeenschap ‘De Spade’, Sittard (1944); Catawiki (2017).

H.V.R. [Hugo Franciscus van Heussen]; (1659-1719) [Hugo van Rijn] (?-?) – Oudheden en Gestichten van het rechte Zuid-Holland en van Schieland. Behelzende een verhaal van de Opkomste en Bevolkinge der Steden en Dorpen; de opbouwinge van Kerken, Kloosters, en Godshuizen; haare begiftigen, kerkelijke goederen, en inkomsten; hare Oversten en geleerde Mannen, Voorrechten, Handvesten, enz Getrokken uit de oude Handschriften van Kerken en Kloosters; en uyt verscheide Boeken en Papieren van oude Boekeryen: ten meesten deele nooit in ’t licht gegeven. Uyt het Latijn vertaald, en met Aantekeningen opgehelderd, Door H.V.R. Christiaan Vermey, Leiden, 1719.

Van Heussen studeerde te Antwerpen en Leuven, waar hij in 1678 het licentiaat in de theologie behaalde. Hij ontving een kanunnikszetel in het aartsbisschoppelijk kapittel in Utrecht. Hij wijdde zich in Leiden aan zijn historische studie. Vanaf 1704 was Van Heussen provicaris en vicaris-generaal van het bisdom en sedert 1712 bovendien deken van het Utrechtse kapittel. Van Heussen en zijn vertaler H. van Rhijn werkten ook mee aan de Beschryving der stadt Delft van R. Boitet. Hugo van Rijn vertaalde het boek uit het Latijn. Beschrijving van plaatsen in het zuiden van de huidige provincie Zuid-Holland.  Compleet met 2 uitslaande platen van de Laurenskerk en het Dominicanenklooster te Rotterdam. Provenance: Boekenmarkt Den Haag (2019).

H.V.H. [Hugo Franciscus van Heussen] (1659-1719) – Oudheden en Gestichten Van Rhynland, en wel voornamentlijk van de Stad Leiden: Of Beschryving van de Kerken Kloosters, en Godshuizen, die van tyd tot tyd zoo te Leiden als in Rhynland zyn gesticht: benevens een verhaal van haare begiftingen, vrydommen, voorrechten, Oversten; mitsgaders van de geleerde of roemwaardige Mannen, die te Leiden of onder Rhynland gebooren zijn, of gebloeit hebben. Getrokken uyt de oude Handschriften van Kerken en Kloosters, en uyt veele andere gedenkstukken; ten meesten deele noit in ’t licht gegeeven. Uyt het Latijn vertaald, En met Aantekeningen opgehelderd, Door H.V.H. Met koopere Platen. Leiden, Christiaan Vermey, 1719.

[LVI] 708 [XX], 4to. Zonder de 5 platen. – Provenance: Boekenmarkt Den Haag (2019).

H.V.R. [Hugo Franciscus van Heussen]; (1659-1719) [Hugo van Rijn] (?-?) – Historie ofte beschryving van het Utrechtsche Bisdom Behelzende de Oudheden, Kerkelijke en Geestelijke Gebouwen (…) in III. delen. I. Van de Oudheden en gestichten der Stad Utrecht, II. Van de Oudheden en gestichten van Amersfoort, Vianen, Montfoort, Oudewater, Woerden, Gooiland, Kuilenburg, Gorkum, Heusden, Tiel, Bommel, Asperen, Leerdam, Heukelom (enz.) III. Van de Oudheden en gestichten van de Bommelerwaert, de Veluwe, de Betuwe, Heusden, Rhenen, Wageningen, Aarnhem, Huissen (enz.), Uyt het Latijn vertaald door H.V.R., Leiden, Christiaaan Vermey, 1719.

8vo., 3 delen, compleet met 4 kopergravures ( 2 portretten en 2 kerken: Dom te Utrecht en St. Jan te Gouda).

Joannes Franciscus Foppens (1689-1761) – Historia Episcopatus Silvaeducensis Continens Episcoporum et Vicariorum Generalium Seriem, et Capitulorum, Abbatiarum, et Monasteriorum Fundationes; Nec non Diplomata varia ad rem hujus Diocesis spectantia. Bruxellis, Typis Francisci Foppens, 1721.

4^o, (XII), 340 pp. – Jan Frans Foppens was een Belgisch kerkhistoricus en biograaf. Hij schreef doorgaans in het Latijn, maar ook in het Nederlands en Frans. Als auteur was Foppens al in 1717 begonnen met een groots opgezette Belgica sacra, geïnspireerd op de Batavia sacra (1714). Als eerste onderdeel had hij een geschiedenis van het Antwerpse bisdom gepubliceerd. Na een historisch-geografische inleiding gaf hij systematische opsommingen van kerkelijke instellingen en functionarissen. In 1721 verscheen een nieuw deel over het bisdom ‘s-Hertogenbosch, maar dan stokte het, hoewel diverse manuscripten aantonen dat hij bij gelegenheid voortwerkte aan de reeks. De verklaring ligt in twee andere projecten die Foppens had aangevat: een actualisering van Miraeus’ Opera diplomatica et historica (1723-48) en een herwerking van de Bibliotheca Belgica, een bio-bibliografisch naslagwerk uit 1748. Tegelijk werkte hij aan een Histoire ecclésiastique des Pays-Bas, die een meer verhalende insteek had dan zijn Belgica sacra, maar ook dit werk is niet in druk verschenen. Zijn aantekeningen waren niet verloren, want andere auteurs maakten er gebruik van: Donatianus Arendts voor Brugge, Joannes Knippenbergh voor Gelre (zie hierboven onder Roermond), Cornelis Van Gestel voor Mechelen, Emmanuel Auguste Hellin voor Gent. Deze beschrijving van de geschiedenis van het bisdom ‘s-Hertogenbosch is compleet met alle platen, opnieuw ingebonden in perkament. Provenance: Abbatia B.M. Virginis de Tongerloo (1929-1932, ex libris); Catawiki (2019).

Pierre Daniel Huet – Historie van den Koophandel en zeevaart der aloude volkeren. Reinier Boitet, Delft, 1722.

Perkamenten band, gaaf exemplaar. Ex libris Mr. W.C. Baert de Waarde.

H.V.R. [Hugo Franciscus van Heussen] (1659-1719); [Hugo van Rijn] (?-?) – Oudheden en gestichten van Groningen en Groningerland, mitsgaders van het land van Drent : of beschrijving van de kerken, kloosters, en godshuyzen, die in de gemelde plaatzen van tijd tot tijd zijn gesticht (…). Leiden, Christiaan Vermey, 1724.

Ex libris (stempel) Otto Mengelberg (1867-1924), glazenier en beeldhouwer uit Rijssenburg; J.J.M.E. Muijsser (exlibris ontworpen door Anton Pieck. Muijsser werd in 1912 thesaurier van het Huis Oranje-Nassau. Zijn bibliotheek werd in 1941 geveild).

Dionysius Petavius (1583-1652) – Rationarium Temporum. In quo aetatum omnium sacra profanaque historia chronologicis probationibus munita summatim traditur. Lugduni Batavorum, apud Theodorum Haak, 1724.

Dionysius Petavius (Denis Petau) was een van de beste chronologen. Hij werd geboren in Orléans, en publiceerde in 1627 zijn grote werk ‘De doctrina temporum’ en in 1630 een vervolg hierop. Petavius’ systeem wordt vooral in de katholieke kerk gebruikt. Hij had talen bestudeerd, was zeer deskundig in de wereldgeschiedenis, goed onderlegd in de wiskundige en als astronoom in staat om zonsverduisteringen te berekenen. In de chronologie legde hij de tekortkomingen van zijn rivaal Scaliger bloot. Hij bestreed het gebruik om hiaten in kennis op te vullen met hypotheses en greep daarbij terug op de klassieke teksten. ‘Rationarum temporum’ werd voor het eerst in 1633-4 gepubliceerd als verkorte versie van ‘De doctrina temporum’.

[Johan Christiaan van Erkel] (1654-1734) – De zaek der Kerke van Utrecht historischer wyze voorgesteld Door een kort Verhael, dat in de Plaetze van eene Voorrede voor af gaet. II. Deel. Delft, Henricus van Rhyn, 1725.

Alleen tweede deel, opnieuw ingebonden. Provenance: B. Fasol (1988).

François Halma (1653-1722); Matthaeus van Brouërius Nidek (1677-1742) – Tooneel der Vereenigde Nederlanden, En onderhorige landschappen, geopent in een algemeen historisch, genealogisch, geographisch, en staatkundig woordenboek, waar in de aloude, de opvolgende en hedendaagsche staat dezer gewesten naar de orde van’t A.B.C. ontvouwen en opgeheldert wordt, uit een zeer groot getal van oude en nieuwe geschiedboeken, hantvesten, brieven, aantekeningen, en andere schriften, met behulp van verscheide kenners byeenvergadert en zamengestelt door François Halma, en na deszelfs overlyden vervolgt door Matthaeus Brouërius van Nidek. Hendrik Halma, Leeuwaarden, 1725.

Eerste en enige druk van dit standaardwerk. Bevat een schat aan informatie over historische, genealogische, geografische en staatkundige onderwerpen, gerangschikt op alfabetische volgorde. Zonder de platen.

Gilles-Joseph de Boussu – Histoire de la ville de Mons, ancienne et nouvelle, contenant tout ce qui est passe de plus curieux depuis son origine 650 jusqu’à présent 1725. A Mons, chez Jean-Nicolas Varret, imprimeur de Messeigneurs les Etats et de Messieurs du Magistrat, rue de la Clef, 1725.

Roger de Piles – Beknopt verhaal Van het Leven der vermaardste Schilders. Met Aanmerkingen over hunne werken, Benevens Een Schets van een volmaakt Schilder, een verhandeling van de kennisse der Tekeningen en Schilderyen, en van nuttigheid der Printen. Balthasar Lakeman, Amsterdam 1725.

Vertaling van Abregé de la vie des peintres. Gekartonneerd. Pp: 531. Eerste Nederlandse uitgave.

[Herman Hofsnider] – Beknopt Kronykje van Groningen ende Ommelanden, Tzedert hare eerste geheugenisse tot op den Jare MDCCXXVI, Groningen, Joannes Cost, 1727. (16), 130 pp. 8vo.
Jacobus Gleintz – Groningens stadhouder- en luitenantschap der hoofdmannenkamer van eerster opkomst der stad tot op dezen tegenwoordigen tyd. Nevens eene lyste aller stadhouderen zo van zyde der Spaansche als Vereenigde Staten. In ’t latyn beschreven door Jacobus Gleintz j. u. d. (nederd. vertaling). z.j. en pl.
[D. Menninga?] – Groningens rust, geboren uit onrust, zynde een verhaal van het gepasseerde in die provintie t’zedert de verheffinge van zyne hoogheid W.C.H. Friso… tot stadhouder van Holland, Zeeland, enz… Groningen, L. Groenewolt (e.a.), 1748.
[D. Menninga?] – Groningen ten twedemaal in onrust,: zynde een egt verhaal van al het gene in die provincie, t’ zedert den 25 Augusti 1748 en volgende tyden, is voorgevallen. Jacob Bolt, [1749?]

Convoluut.

Dirk Burger van Schoorl (1649/1650-1717) – Chronyk van de gantsche oude Heerlykheyd van het Dorp Schagen. Waar in vertoont wert het begin en opkomst, en wanneer het eerst bewoont is geweest, waar dat haar naam en wapen vandaan komt (…). Hoorn, Jacob Duyn, z.d. [1728].

(4),111,(8) p. – Dirk Burger van Schoorel was vele jaren chirurgijn te Oudesluis. Hij schreef een Chronyk der stad Medenblik, die hij in het jaar 1710, en nog eens in 1728 en 1736 liet drukken bij Jacob Duyn te Hoorn, bij wie ook, zonder jaartal, verscheen: Chronyk van de gantsche oude Heerlykheydt van het Dorp Schagen (laatste druk in 1767). Vroege druk van dit leuke kroniekje, waarvan diverse herdrukken verschenen. Volgens PiCarta dateert de eerste druk uit 1710 (Amsterdam), maar daarvan worden geen exemplaren opgevoerd. Met leuk acrosticon op het blad na de titelpagina. Licht gehavend exemplaar, provisorisch bijeengehouden in later bandje dat uit een leren jas of tas gesneden lijkt. Provenance: Boekenmarkt Den Haag (2018).

Daniel de Lange (1665-1734) – Korte verhandeling en verklaaring van de gemeenebests bestiering, en leevenswys der oude Batavieren, van het ampt en de bediening der graven, derzelver waardigheid, oorspronk, en betekenis; als mede van de honderd medgezellen, of Comites, die nevens den Graave Rechters, en zyne Raaden zyn geweest. In ’s Graavenhaage by Pieter de Hondt, 1730.

De Goudse historicus en jurist Daniel de Lange was aanvankelijk advocaat in Den Haag. Daarna werd hij in Gouda schepen, lid van de vroedschap en burgemeester. Dit boek, over de oude Batavieren, was het enige dat hij publiceerde. Bijschrift bij de titelprent geschreven door de jurist P. van der Schelling. De Haagse boekverkoper Pieter de Hondt (1696-1764) stond bekend om de hoge kwaliteit van zijn drukwerk, schrijft de historicus E.F. Kossmann. Zijn bekendse uitgaven zijn die van Miguel de Cervantes’ Don Quichot uit 1746.

Jacob de Riemer (1676-1762) – Beschrijving van ’s Gravenhage, behelzende deszelfs oorsprong, benaming, gelegentheid, uitbreidingen, onheilen en luister, mitsgaders stigtinge van het Hof, der kerken, kloosters, kapellen, godshuizen, en andere voornaame gebouwen. Zittinge der Hooge Collegien zoo van politie als justitie; instellinge van het Kapittel ten Hove. Alsmede de privilegien, handvesten, keuren en wijze der regeringe. Uit zeer veele nooit gedrukte oorspronkelyke charters en bescheiden getrokken, opgeheldert en bevestigt. Delft, Reinier Boitet (eerste 2 delen), Johannes de Cros (laatste deel), 1730-1739.

Titelprent, 1 uitvouwbare gravure en 3 paginagrote gravures. Vignetten en afbeeldingen in de tekst. 2 delen in 3 vols. – (15), 509 pp. (eerste deel eerste stuk); 435, (26)pp (eerste deel tweede stuk); (3), 520 pp., 77 pp., (9) (tweede deel), originele vol banden met ribben en blindgestempelde platten, folio, 41 x 27 cm. Mr. Jacob de Riemer promoveerde in 1700 te Leiden, vestigde zich toen te ‘s-Gravenhage, waar hij werd ingeschreven als advocaat voor ’t Hof van Holland. In 1713 begon hij met het overschrijven van belangrijke stukken uit de archieven van het Hof en de Staten van Holland, en van de Leen- en Registerkamer van dit gewest. Hieruit putte hij voor zijn standaardwerk: De beschrijving van ‘s-Gravenhage, dat verscheen resp. in 1730 te Delft en in 1739 te ‘s-Gravenhage. Waterschade maar de tekst is compleet. Enkele bladzijden liggen los. Provenance: Jacques-Benoit Powis (1705-1764, boekenverzamelaar uit Brussel. Met gegraveerd ex-libris); Catawiki (2017).

Johan Schrassert (1687-1756) – Hardervicum Antiquum Ofte Beschryvinge der Stadt Harderwyck. Eerste deel. Begrypende de Oude ende Uytterlijcke Gedannte der Stadt en Schependom : Als mede Haere Regeering, Gildens ende Burgerie ; Mitsgaders Der selver Rechten, Vryheden ende Voorbaeten binnen en buyten. Tweede druck. Met Privilegie. T’ Harderwyck, By Willem Lunterbosch en Willem Brinkink, 1732. 
Hardervicum Antiquum Ofte Beschryvinge der Stadt Harderwyck. Tweede deel. Begrypende de Gedenckwaerdigste saecken van tyd aldaer voorgevallen sedert haere Stigtinge tot desen huydigen dag toe. Uyt originele stucken, successive stadts-boecken en oude aenteeckeningen vergadert en t’samen gestelt. T’ Harderwyck, By Willem Lunterbosch en Willem Brinkink, 1732.

4o: (8)206(6)p. / (6)184(7)p. Samen in een origineel perkamenten band. Op schutbladen een paar oude initialen. Bibl. ref. : Nijhoff / Van Hattum 273. Nijhoff: no. 273, 274. STCN 240261232 (Deel 1); 300936028 (Deel 2). Deel 2 zonder editievermelding. Johan Schrassert was een Nederlandse jurist en schrijver. Schrassert promoveerde in 1706 in Harderwijk in de rechten, was vervolgens van 1707 tot 1709 advocaat bij het Hof van Gelderland en van 1709 tot 1756 stadssecretaris van Harderwijk. Schrassert is vooral bekend als schrijver van in totaal zestien boeken, voornamelijk op juridisch gebied. In 1730 verscheen van hem de eerste druk van Hardervicum Antiquum ofte Beschryvinge der Stadt Harderwyck. De tweede druk, aangevuld met een jaartallenlijst met uitvoerige beschrijvingen, verscheen in 1732.

Hugo de Groot (1583-1645) – De veritate religionis christianae. De eligenda inter Christianos dissentientes sententia, contra Indifferentiam Religionum. Libri duo. Den Haag, Anthonum Van Dole, 1734.

De Groot schreef dit werk origineel in het Nederlands in gevangenschap in 1627, als het eerste Protestantse boek ter verdediging van het Christelijke geloof. Het werk werd buitengewoon populair en in vele talen vertaald; het bleef 3 eeuwen in druk. De Groot benadert de verdediging van het christendom vanuit zijn juridische achtergrond.

[Joan de Lat] – Kaartje van Staats Braband Na de Nieuste Legging. Gepubliceerd in: Nieuw en Accuraat Geographies Kaart-Boekje van de XVII Nederlandse Provincien. Amsterdam: R. en J. Ottens, 1735.

Handgekleurd. Deze kaart werd later nogmaals gepubliceerd in: Compleete Zak-Atlas van de zeventien Nederlandsche Provincien. Amsterdam: Elwe en Langeveld, 1785 (zie aldaar).

Jacob Marcus (1702-1750) – Sententien en indagingen van den Hertog van Alba, Uitgesproken en Geslagen in zynen Bloedtraedt: Mitsgaders die van byzindere Steden, Tegen verscheide zo Edellieden als voorname Burgers en Inwoonders van Hollandt, Zeelandt en andere Provincien,: Van den Jaere 1567 tot 1572. Mitsgaders een Aenhangsel van Authentike Stukken, Spruitende uit deselve Sententien. Nu eerst in ’t licht gegeeven na het oorspronkelyk Handtschrift. Amsterdam, Hendrik Vieroot, 1735.

(XXII) (6) 484 (16) pp. – 22 x 14cm. – Jacob Marcus was een Amsterdamse koopman en verzamelaar van oudheden, oude boeken en handschriften. Hij bracht een aanzienlijke collectie oude boeken en handschriften bijeen, waarvan hij er enkele publiceerde. Zijn grootvader Jacobus Marcus is bekend van zijn uitgave Deliciae Batavicae (Leiden 1618), een plaatwerk met stadsgezichten. Jacob Marcus was met dit boek de eerste die een boek wijdde aan de slachtoffers van de Bloedraad van de hertog van Alva.

[Thomas Salmon] (1679-1767) – Hedendaagsche historie of tegenwoordige staat van alle volkeren, VIII deel, behelzende den Tegenwoordigen Staat van ’t Duitsche Keizerrijk in ’t algemeen; als mede van de Opper-Saxische, Neder-Saxische, Westphaalsche en Nederrynsche Kreitsen in ’t byzonder. Amsterdam, Tirion, 1736.

Origineel verschenen in het Engels als ‘Modern history: or present state of all nations’ in Londen in 1725. Uitgebreide beschrijving van Duitsland. Zonder kaarten of gravures.

[Thomas Salmon] (1679-1767) – Hedendaagsche Historie, of Tegenwoordige Staat van Alle Volkeren, IX. deel. Behelzende ’t Vervolg van den Tegenwoordigen Staat des Duitschen Keizerryks: En wel in ’t byzonder van de opper-rhynsche, Frankische, Zwabische, Beyersche en Oostenryksche kreitzen. Als mede van het Koninkryk bohemen, Moravien, Silesien, Hungaryen, Zevenbergen en de Frontier-landen des keizerryks. Eerst in ’t Engelsch beschreven door TH. Salmon. Nu vertaald en merkelyk vermeerderd door M. van Goch, M. D. Met Naauwkeurige Landkaarten en Printverbeeldingen versierd. Te Amsterdam, By Isaak Tirion, Boekverkooper op den Nieuwendyk, by den Dam, in Hugo Grotius, 1737.

Compleet, gravure van Wenen in kopie.

Gerard van Spaan – Beschryvinge der stad Rotterdam en eenige omliggende dorpen. Rotterdam, Philippus Losel, 1738.

3e druk – (20) 428 (2) pp

Hans Kasper Arkstée (1700-1776) – Nijmegen, de oude hoofdstad der Batavieren: in dichtmaat beschreven en met aantekeningen, de oudheden van de stad en die van het quartier van Nymegen betreffende, opgeheldert door H.K. Arkstée Met Printverbeeldingen. Nieuwe Druk. Veel vermeerderd en verbeterd. Nijmegen, Isaac Van Campen, 1738.

Hans Kasper Arkstee, zoon van Frans Arkstee en Peternel van Rijsen, geb. in de laatste jaren der zeventiende eeuw, gest. in of na 1780. Zijn vader vestigde zich ‘neffens sijn soontie Hans Casper’ in 1703 te Nijmegen. De jonge Arkstee verliet op zijn negentiende jaar die stad. Hij was van 1734 tot 1780 geassocieerd met zijn halfbroeder H. Merkus; de firma Arkstee en Merkus had een filiaal te Leipzig en het hoofdkantoor van haar boekhandel te Amsterdam. Van 1737 tot 1765 was de firma op de boekhandelaarsmis te Frankfort vertegenwoordigd. Arkstee’s bekendste publicatie is zijn Nijmegen, de oude hoofdstad der Batavieren, in dichtmaat beschreven en met aantekeningen de oudheden van de stad en het quartier van Nijmegen betreffende, opgehelderd. (Amsterdam 1733; 2e dr. ’s Gravenhage 1738; 3e dr. Nijmegen 1788); het boek wordt om de aantekeningen nog wel geraadpleegd. (dbnl). Met 6 gravures (incompleet). Provenance: Boekenmarkt Den Haag (2018).

J. Wagenaar – Hedendaagsche Historie, of Tegenwoordige Staat van alle Volkeren, Xe Deel. Behelzende den tegenwoordigen Staat der Oostenryksche, Fransche en Pruissische Nederlanden. Amsterdam, Isaak Tirion, 1738.

(8), 526, (12)pp. – Titelgravure met frontispiece portret (Aartshertogin Maria Elisabeth), 3 (van 4) uitklapbare kaarten (Hertogdom Luxemburg & Graafschap Namen; Brabant, Limburg & Opper Gelder; Graafschap Vlaanderen, Artois & Henegouwen), 6 (van 7) uitklapbare plattegronden (Gent, Brugge, Oostende, Yperen, Ryssel, Antwerpen), & 3 uitklapbare platen (gezicht op Charleroi, stad Gelder, ommegang Scherpenheuvel), 8vo origineel kalfsleder. Ontbreekt: kaart van de 17 Provinciën & plattegrond van Brussel.

[Jan Wagenaar] (1709-1773) – Tegenwoordige Staat Der Vereenigde Nederlanden. Eerste Deel. Vervattende eene Algemeene Beschryving Des Lands, der Zeden en Godsdienst van de Inwooners, een kort Begrip van ’s Lands Historie, eene Beschryving der hooge en mindere Generaliteits-Kollegien, der Maatschappyen van Oosten en Westen, en der Handwerken, Visscheryen, Zeevaart, Koophandel, enz. Met eene Naauwkeurige Landkaart en Printverbeeldingen versierd. Tweede Druk. Amsterdam : I. Tirion, 1739.

Dit exemplaar zonder gravures of kaarten.

[Nicolas Fontaine] (1625-1709) – De historien des ouden en nieuwen testaments, met stichtelijke toepassingen, getrocken uyt de HH. vaderen, om de Zeden in allerhande staeten van Menschen te reguleren. In ’t Frans beschreven door de Heere de Royaumont, overste van Sambreval. Vertaelt, met veerzen op ieder hoofdstuk versien, en met schoone printen verciert. Brussel, P.J. Lemmens / J.B. de Vos Fontaine, 1739.

Met meer dan 265 afbeeldingen. De Parijzenaar Nicolas Fontaine wordt hier genoemd ‘De Heere de Royaumont’ (Sieur de Royaumont). Dit is een Nederlandse vertaling van het Franse origineel. Royaumonts bijbel kende diverse Nederlandse/Brusselse drukken. De Brusselse drukker P.J. Lemmens nam materialen uit de drukkerij van J. Léonard en E.H. Fricx over. Gerestaureerd (1989) door Mathieu Wetemans.
Provenance: De Slegte Antwerpen (1989).

[Jan Wagenaar] (1709-1773) – Hedendaagsche historie, of tegenwoordige staat van alle volkeren; XIIde deel; vervolgende de beschryving der Vereenigde Nederlanden; en vervattende byzonderlyk die der Generaliteit Landen, Staats Brabant, Staats Land van Overmaaze, Staats Vlaanderen en Staats Opper-Gelderland met den Staat der Bezetting in de Barriere-Plaatsen enz. Amsterdam, Isaak Tirion, 1740.

Originele halflederen band met goudgestempelde rug. 1 gegraveerde frontispice, 3 uitvouwbare landkaarten, 5 uitvouwbare stadsplattegronden (o.a. Breda en Den Bosch), 4 uitvouwbare stadsgezichten.

Cornelis van Bynkershoek (1673-1743) – Verhandelingen van staatszaken, vervat in twee boeken, waar van het eerste handelt van oorlog en vrede. En het twede van zaken van verscheide stof. In het Latyn beschreven … en nu in ’t Nederduitsch overgebragt, door Matth. de Ruusscher, R.G. Leyden, Johannes van Kerckhem, 1740.

De Middelburger Cornelis van Bynkershoek volgde aanvankelijk een opleiding tot predikant in Franeker, maar koos uiteindelijk voor rechtsgeleerdheid. Hij is auteur van een tiental boeken op het gebied van rechtsgeleerdheid.
Zie ook deze blog.

Ordonnantie der Heeren Wethouderen op het Taxaet der Drogen ende Medicamenten Raeckende de Pharmacie van de Apotekarissen der Stadt Brussel. Brussel, Franciscus Claudinot, 1741.

4^o, (2), 41 pp. – Contemporaine perkamenten band. Boekblok los; bladen deels los. Contemporaine aantekeningen op schutbladen. Provenance: P.F. Moons (18e eeuw); Boekenmarkt Den Haag (2019).

[Jan Wagenaar] (1709-1773) – Tegenwoordige staat der Vereenigde Nederlanden, derde deel. Vervattende de Beschryving der Provincie Gelderland. Met naauwkeurige Landkaarten en fraaije Printverbeeldingen versierd. Isaak Tirion, Amsterdam, 1741.

Met frontispice, zonder platen. Provenance: Marktplaats (2019).

Steven Jan van de Velde (1712-?); [Joannes Franciscus Foppens] (1689-1761) – Oudheden en gestichten van de Bisschoppelyke Stadt en Meyerye van ’s Hertogenbosch. Of beknopte beschryvinge der steden en dorpen onder dat Bisdom; Mitsgaders fundatien der geestelyke gebouwen, kerken, abdyen en kloosters van tydt tot tydt aldaar gesticht. Met de leevens gevallen der bisschoppen en andere geleerde mannen, hun verblyv aldaar gehouden of geboren, benevens de Capittelen van Canoniken, vicaryen enz. zoo binnen ’s Hertogen-Bosch als in de Meyereye gelegen. Alles gesterkt met oorspronkelyke gravures. Leiden, Joh. Arnold Langerak, 1742.

8^o, (XVIII), 690 pp. – Jan van de Velde ‘gezegd Honselaer wonende in o.a. Sint Oedenrode’ vertaalde het bovengenoemde werk van J.F. Foppens. Met vele gravures, o.a. 2 uitslaande plattegronden, 3 uitslaande gravures, 1 uitslaande wapenkaart. Provenance: Boekenmarkt Deventer (2003).

[Jan Wagenaar] (1709-1773) – Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden; Vierde deel. Behelzende eenen aanvang der beschryvinge van Holland (en V.e t/m VIII.e deel) zynde het vervolg der beschryving van Holland. Isaak Tirion, Amsterdam, 1742-1750.

Uniform gebonden set, 8vo., leer, rug met titel in rood, zwart en goudopdruk. Vijf opeenvolgende delen van de Tegenwoordige Staat; Holland compleet. 5 geill. frontispices door J.C. Philips, 12 kaarten, 4 prenten in deel 4 en 1 in deel 5 door J.C. Philips naar tekeningen van o.a. Pronk en De Beyer.

Benedictus XIV [Prospero Lambertini] (1675-1758) – Declaratio SSmi D.N. Benedicti PP. XIV. super matrimoniis Hollandiae et foederati Belgii et acta in sacra congregatione eminentissimorum DD. cardinalium sacri concilii Tridentini interpretum, coram SS. D.N. 13 maii 1741. exhibita. Lovanii, typis Martini van Overbeke, 1742.

Benedictus XIV staat bekend als een van de meest menselijke en realistische pausen uit de geschiedenis. Hij was jurist en theoloog. Werd, voordat hij na een conclaaf van een half jaar tot paus werd gekozen, achtereenvolgens aartsbisschop van Ancona, kardinaal en aartsbisschop van Bologna. Hij publiceerde verschillende werken over het kerkrecht en voerde hervormingen door in de liturgie, de biecht en het huwelijk. Hij was de eerste paus die het huwelijk tussen protestanten en katholieken erkende.

Jacobus van Oudenhoven (1601-1690) – Beschryvinge der Stadt Heusden, Waar in het Begin, Aanwasch, en Tegenwoordige Staat dier Stadt verhaalt worden: als mede Veelderhande Gedenkwaardige Geschiedenissen, Oorlogen, Watervloeden, Wyze van Regeeringe, Handvesten, &c. Amsterdam, by Jan Hartig, 1743.

4^o, (XIV), 496 pp. – De eerste druk verscheen in 1651. In 1794 verscheen een nieuwe vermeerderde uitgave. Met plattegrond en 2 van de 4 prenten. kartonnen contemporaine uitgeversband. Provenance: Bibliotheek van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (stempel); Boekenmarkt Den Haag (2018).

[Victor van Beughem] (1642-1715) – Costuymen ende Usantien der Hooft-stadt ende Meyerye van s’Hertogen-Bossche. Petrus Scheffers, Boeckdrucker in’t vergulde Missael, 1744.

12^o, 384 pp. – De eerste gedrukte tekst van de Bossche costumen is te vinden in het omvangrijke tweedelige werk van Jan-Baptiste Christyn, advocaat bij de Brusselse Raad van Brabant: Brabandts recht dat is generale costumen vanden lande ende hertoghdomme van Brabandt midtsgaders van het hertoghdom van Limborgh stede ende lande van Mechelen met verscheyde ordonnantien reglementen statuten, ende manieren van procederen … . Antwerpen, Cnobbaert, 1682. In 1684 werd de derde Bossche redactie van de costumen uit 1606 opnieuw en met minder onjuistheden gedrukt en wel door de Bossche drukker Jan Scheffer (V) Costuymen, ende usantien der hooft-stadt ende meyerye van s’Hertoghen-Bossche. De tekstuitgave werd verzorgd door een lid van de Raad van Brabant, Victor van Beughem. Latere edities verschenen in Den Bosch in 1717 en deze uit 1744 bij Petrus Scheffers (1684-?) en in 1758 bij Antony van Beusecom (zie hieronder). Provenance: Boekenmarkt Den Haag (2018).

H. Spilman e.a. – Het verheerlykt Nederland of kabinet der hedendaagsche gezigten van steden, dorpen, sloten, adelyke huizen, kerken, torens, poorten en voorname stad- en landgebouwen omtrent alle byzondere vereenigde Nederlandsche provincien. Dienende tot opheldering der beschrijvinge den Tegenwoordigen staat der vereenigde Nederlanden. Eerste deel. Behelsende hondert gesigten van de Generaliteits landen en van Gelderland. Amsterdam, Isaak Tirion, 1745.

38 bladen (= 76 pp, ongenummerd)

H. Spilman e.a. – Het verheerlykt Nederland of kabinet der hedendaagsche gezigtenHet verheerlykt Nederland of kabinet der hedendaagsche gezigten van steden, dorpen, sloten, adelyke huizen, kerken, torens, poorten en voorname stad- en landgebouwen omtrent alle byzondere vereenigde Nederlandsche provincien. Geduurende de laatste jaaren door vermaarde kunsttekenaaren na het leven getekend, en op een kunstige manier in ’t koper gebragt. Dienende tot opheldering der beschrijvinge den Tegenwoordigen staat der vereenigde Nederlanden. Tweede deel. Behelsende hondert gesigten van [..] Graave, ’s Hertogenbosch, Breda, Staats-Vlaanderen en van Gelderland. Amsterdam, Isaak Tirion, 1746.

32 bladen (ongenummerd en verso blancp) – blindgestempelde perkamenten band – 21 x 17 cm. Band vlekkig. Binnenscharnier voor open, 1 blad los. Gravures 101 t/m 138, 146 en 146 – met vnl de afbeeldingen van Namen en Maastricht – ontbreken. Bevat 60 (van de 100 gravures) – alle afgebeeld. Bevat geen tekst en louter gravures.

G.R. van Kinschot – Beschryving der stad Oudewater. Waarin aangetoont word der zelver herkomst uit het Utrechtse bisdom, overgang tot de graaflykheid van Holland en haare gemaakte onafscheidbaarheid van de zelfde. By Reinier Boitet, Delft, 1747.

2 gegraveerde titelbladen, 2 plattegronden en 5 gravures naar H de Winter. Uit de bibliotheek van J.W.Six en een ex libris van Dr.Mr.W. Hugenholtz.

Johan Blomhert (1694-1738) – De geschiedenissen van het vereenigdt Nederlandt […] onder’t bestuur der princen van Oranje en Nassauw […]. Vyfde druk – Utrecht, Gysbertus van Paddenburg & Gysb. Tieme van Paddenburg de Jonge, 1747.

Formaat: 23x14x4 – 430 genummerde bladzijden.

Albert-Louis-Emmanuel Bultel (ca. 1700-1758) – Notice de l’Etat ancien et Moderne de la Province et comté d’Artois. Paris, Guillaume Desprez & Guillaume Cavelier, 1748.

VIII -535pp , 9 uitvouwbare platen, 12^o: 10 x 16 cm. – De auteur was tweede voorzitter van de raad van het graafschap Artesië. Geschiedenis en beschrijving van het graafschap Artesië. Eerste druk, in contemporaine band.

Aarnout Walraat Karel Voet van Oudheusden – Historische beschryvinge van Culemborg; behelzende een naemlyst der Heeren van Bosichem, benevend de Graeven van Culemborg, gesproten uit de aloude Graeven van Teysterband; Derzelver huwelyken, nakoomelingen en het merkwaerdige ’t welk onde Haere Regeeringe is voorgevallen. Mitsgaders een beschryvinge van de stad Culemborg, derzelver regeeringwyze, gebouwen, zoo wereldlyke als geesteleyk; aloude handveste, privilegien en voorrechte, enz. Alles by een gebragt uit bekende en beroemde historie-schryvers, oude handschrifen, brieven en egte stukken door A W K Voet van Oudheusden. Utrecht, J H Vonk van Lynden, 1753.

2 delen in 1 band – doorlopend gepagineerd, (20) 716 (4) (19) pp

Marcus Zuerius van Boxhorn (1612-1653); Jacobus Baselius (1623-1661) – Nederlands merkwaardigste gebeurtenissen, vervattende een aaneengeschakeld verhaal der wisselvalligheden, zo in voor- als tegenspoed, ons vaderland overkomen, zedert den Jaare 1000 tot de tyden toe van Keizer Karel den V. door […] En den Nederlandsche Sulpitius, van Jacobus Baselius. Of de historie van de godsdienst in Nederland; en van de Nederlanders hersteld, bedorven, en wederom gezuivert. Met een voorreden, aanwyzende de nuttigheid van dit werk door M. Leydekker, S.S. Theol. Doctor & Professor. Amsterdam, Steven van Esveldt, 1753.

Zuerius van Boxhorn was ‘Professor in de historien tot Leiden’. Hij werd geboren op 28 Augustus 1612 in Bergen op Zoom. Hij werd in 1626 ingeschreven aan de Leidse Hogeschool. Boxhorn vierde de verovering van ‘s-Hertogenbosch met een gedicht, dat verbazing wekte, omdat de auteur nog nauwelijks het zeventiende levensjaar bereikt had. In 1631 zag zijn uitgave van de ‘Historiae Augustae Scriptores’ het licht. Baselius had van zijn veertiende tot zijn achttiende jaar bij Boxhorn aan huis gewoond; hij was daarenboven door huwelijk aanverwant geworden. Hij werd in 1638 student te Leiden, en beroepen tot predikant te Kerkwerve, waar hij overleed in februari 1661. Hij schreef ook een Latijns werk over de Hervorming. Platen door Caspar Luyken (1672-1708), zoon van Jan Luyken (1649-1712) en als graveur diens leerling en medewerker. Boekdrukker Steven van Esveldt (1734-1776) was werkzaam in de Kalverstraat tussen 1754-1774.

Adrianus Severinus (1624?-1674) – Oorspronckelijke beschrijving van de vermaerde belegering en ’t ontzet der stad Leiden, kort en klaer voorgesteld uit den grond der eerste , en gebragt tot de laetste beroerten en oorlogen van Nederland, voorgevallen in de XV. En XVI. Eeuw. Met nieuwe aentekeningen opgehelderd en met kopere Platen versierd. Vermeerderd met eene Na-reden, ten nuttigen gebruike deezer gebeurtenis; en met de treffelijke oratie van den heer Mr. Karel Crucius. Leiden, Wed. A Honkoop, 1757.
Gebonden met: Vreugdezang op het tweede eeuwfeest van Leydens verlossing. Amsterdam, A. Fokke Simonsz., 1774.

[XVI] 212 p. 5e druk, 209 pp. Vreugdezang: [IV] 32 p., 4to. – Halfperkamenten band uit de tijd. Provenance: J. Prins; Catawiki (2017).

Valentijn Jan Blondeel (1723-?) – Beschryving der stad Utrecht, behelzender derzelvder opkomst en voornaamste lotgevallen. Utrecht, Besseling, 1757.

Geillustreerd met een frontispice, een uitslaande kaart van West Europa (Francorum primae), een uitslaande plattegrond van Utrecht, een grote uitslaande prent van de Sint Maartenskerk (met opgeplakt deel) door R. Blokhuyse naar P. Saenredam, en een uitslaande prent van de St. Maartenskerk met Bisschopshof. Provenance: J. Guldensteederen (19e eeuw); Antiquariaat A.G. van der Steur, Haarlem (2011).

M. de Cantillon – Délices de Brabant et de ses campagnes, ou description des villes, bourgs & principales terres seigneuriales de ce duché. Tome quatrième, Amsterdam, Jean Neaulme, 1757.

104+64+(12) pp; 24 uitvouwbare platen. Beschrijft het kwartier van ’s-Hertogenbosch, de heerlijkheid en stad Mechelen. In eigentijdse lederen band (20.5x13cm, lichte slijtage); marginale roestverkleuring, wormgang & potlood aantekeningen; mooie afdruk van platen. 24 uitvouwbare platen: 3x Wapens der steden van Brabant; La ville de Bois-le-Duc [plattegrond ‘s-Hertogenbosch]; Vue de la vile de Bois-leDuc [panorama ‘s-Hertogenbosch]; Maison de ville de Bois le duc [stadhuis ‘s-Hertogenbosch]; Prospectus Castelli Asten (Henri Causé fecit – J. van Croes delin) [Asten]; Prospectus Castelli Boxmerae (Henricus Causé fecit – J. van Croes delin) [Boxmeer]; Prospectus Castelli Boxtel (Henricus Causé fecit – J. van Croes delin) [Boxtel]; Prospectus ruinarum famosi castelli Cranendonck (Henricus Causé fecit – J. van Croes delin) [Cranendonck]; Prospectus Castelli Doirne (J. van Croes delin – Gasp. Bouttats sculp) [kasteel van Doorsen, Deurne, NL]; Prospectus Castelli Frisselstyn (H. Causé fecit – J. van Croes deli) [kasteel Frisselstein, Veghel]; Prospectus Commendariae Gemert (Henri Causé fecit – J. van Croes delin) [Gemert]; Prospectus veteris Castelli Graviae (J. van Croes delin – Gasp. Bouttats sculp) [Grave]; Prospectus Castelli Hesae (H. Causé fecit – J. van Croes delin) [Heeze]; Prospectus Castelli Heeswyck (J. van Croes delin – Gasp. Bouttats sculp) [Heeswijk]; Prospectus Castelli Helmondani (J. van Croes delin – Gasp. Bouttats sculp) [Helmond]; Prospectus Castelli Out-Herlaer (J. van Croes delin – Gasp. Bouttats sculp) [kasteel Oud-Herlaar, Sint-Michielsgestel]; Prospectus Castelli Loon op ‘t sandt (Henri Causé fecit – J. van Croes delin) [Loon op Zand]; Prospectus Castelli Mierlo (J. van Croes delin – Gasp. Bouttats sculp) [Mierlo]; Prospectus Castelli Ravestyn (H. Causé fecit – J. van Croes delin) [Ravenstein]; Prospectus Castelli Tilborch [Tilburg]; Prospectus Castelli Loon in pago Waelderen (Harrewijn fecit) [kasteel van Loon, Waalre]. De platen (koperetsen van Gaspard Bouttats, Hendrick Cause & Jacob Harrewijn) waren voorheen verschenen in Jacob Le Roy, Groot werreldlyk tooneel des hertogdoms van Braband (1730) en volgen die nummering (al zijn ze hier niet in die volgorde ingebonden). De auteur ‘Mr de Cantillon’ is wellicht fictief. Zie Isabelle Parmentier, ‘Les Délices du Brabant de M. de Cantillon (1757): un livre, des auteurs’ in Revue d’histoire du Brabant wallon. Religion, Patrimoine, Société, 2015 (29) p. 3-27. Later verscheen de Nederlandse versie: ‘Vermakelykheden van Brabant’ (1768-1770).

Diakonie Noord-Brabant – Extract uit Resolutien Raad van State d.d. 7-11-1758, n.a.v. request van predikanten Van Vessem en Valkenswaard over administratie van diakonien in gemeenten zonder kerkeraad.

Manuscript, folio, 2 pp. – Tijdens de Republiek der Verenigde Nederlanden werd de stadhouder bijgestaan door de Raad van State. De Raad van State bestond vanaf 1588 uit 12 leden, inclusief de stadhouders van de gewesten. Daarnaast was de stadhouder formeel lid van de Raad. De Raad was in de Republiek een soort bestuurscollege, zoals nog eens werd bevestigd door een instructie van 1651. De feitelijke macht van de Raad was niet groot, maar zij kon besluiten nemen zonder ruggespraak: de leden van de Staten-Generaal waren alleen de stem van hun gewest en konden niet zelfstandig beslissen. Omdat de verschillende jurisdicties niet expliciet waren vastgelegd, zijn er steeds conflicten geweest tussen de Raad en de Staten. In de praktijk diende de Raad van State als uitvoerend orgaan op terrein van onder andere het leger en bestuur van de Generaliteitslanden. De Raad van State hield op te bestaan in 1795 en werd vervangen door het Comité tot de Algemene Zaken van het Bondgenootschap te Lande.

[Victor van Beughem] (1642-1715) – Costuymen ende usancien van de hooftstad ’s Hertogenbos. By Ant. van Beusekom, Ordinaris Stads-Drukker, Te ‘sHertogen-bosch, 1758.

Band I: 4⁰, (VI), 148, (IV), 268, 40 pp. / Band II: 4⁰, (VIII), 20, 4, 2, 2, 12, 42, 12, 26, 16, (IV), 84, 24, (IV), 66, (VI), 4, 2, 4, 4, 16, 6, 6 pp. – 2 banden (met zeer ruime marges) in origineel half leer. Uitgebreide editie van de Bossche costuymen (zie hierboven). Provenance: Catawiki (2017).

[Jan Wagenaar] (1709-1773) – Hedendaagsche historie, of tegenwoordige staat van alle volken; vervolgende den tegenwoordigen staat der Vereenigde Nederlanden, en vervattende in ’t bijzonder dien van Utrecht. Deel XXI en XXII. Isaak Tirion, Amsterdam, 1758-1772.

Isaak Tirion (1705-1765), oorspronkelijk afkomstig uit Utrecht, was in mei 1727 naar Amsterdam verhuisd, waar hij voor het eerst werd vermeld in de archieven van het gilde van boekwinkels. Hij kende een aanzienlijk succes, want in 1742 kon hij de voormalige residentie van Hendrik Wetstein, de bekende boekhandelaar, kopen aan de Kalverstraat. Tirion bleef tot zijn dood op dit adres, van waaruit enkele van zijn belangrijkste werken werden gepubliceerd, waaronder De tegenwoordige staat der Vereenigde Nederlanden. Twee delen uit de serie Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden, behelzende de provincie Utrecht. Zonder platen. Op uitnodiging van de uitgever Tirion schreef Wagenaar tussen 1739 en 1744 vijf eerste delen (van totaal twaalf) van de uit het Engels vertaalde Tegenwoordige staat der Vereenigde Nederlanden waarin alle mogelijke bijzonderheden van de steden en dorpen in Nederland werden beschreven. Provenance: Boekenmarkt Dordrecht (2014).

[Thomas Salmon] (1679-1767) – Hedendaagsche historie of tegenwoordige staat van Spanje en Portugal. Behelzende Eene Beschryving van de Gelegenheid die Ryken, van derzelver Kusten, Havens, Rivieren en Gebergten. (…). Amsterdam, Isaak Tirion, 1759.

Met titelprent en uitvouwbare gravure van Auto da fe of strafoefening der Inquisitie in Spanje.

[-] – Le Guide fidèle, contenant le description de la ville de Bruxelles, tant ancienne que moderne, celle de ses faux-bourgs & de ses huit chefs-mayeries […]. Ouvrage curieux & utile / Guide fidèle contenant la description de la ville de Louvain. Bruxelles, J. Moris, [c. 1761].

Jan Wagenaar (1709-1773) – Amsterdam, in zyne opkomst, aanwas, geschiedenissen, voorregten, koophandel, gebouwen, kerkenstaat, schoolen, schutterye, gilden en regeeringe, beschreeven. Yntema en Tieboel, Amsterdam, 1767-1770.

3 delen. compleet. Alle 81 prenten en kaarten aanwezig. Wagenaar was de zoon van een schoenmaker, die al voor de tweede keer was getrouwd en hem niet kon laten studeren. Zijn moeder was Maria Sagtleven (en verwant aan Herman Saftleven, de schilder). Klerk geworden bij een houthandelaar, wijdde hij zijn vrije tijd aan de bestudering van de Franse taal, later ook klassieke talen, enig Hebreeuws en Engels. Hij legde voorts belangstelling aan de dag voor de natuurwetenschappen. In 1737 schreef hij over een overstroming in Dantzig en de ‘noodlijdenden aldaar’. In 1738 over de Tegenwoordige staat der Oostenrijksche, Fransche en Pruissische Nederlanden. Door zijn huwelijk in 1739 in Haarlem met de 25-jarige Christina Vergoes was hij in staat met zijn compagnon Jan de Jager een houthandel te beginnen en zijn eigen historische werk uit te geven. Hij schreef een boekje over de kinderdoop in 1740. In 1741 publiceerde hij over de overstromingsrampen in de Alblasserwaard. In 1742 woonde hij op de Haarlemmer Houttuinen, niet ver van de Haarlemmerdijk. Op uitnodiging van de uitgever Tirion schreef hij tussen 1739 en 1744 vijf eerste delen (van totaal twaalf) van de uit het Engels vertaalde Tegenwoordige staat der Vereenigde Nederlanden waarin alle mogelijke bijzonderheden van de steden en dorpen in Nederland werden beschreven. Wagenaars werd auteur van een spectatoriaal geschrift, dat de veelzeggende titel De Patriot droeg (1747). De staatkundige toestand van 1747 en 1748, en het Pachtersoproer waren aanleiding tot de uitgave van het wekelijks blaadje. In 1749 verscheen het eerste deel der Vaderlandsche Historie vervattende de geschiedenissen der nu Vereenigde Nederlanden dat begint met de Batavieren. Hij werd op slag beroemd. In 1759 was hij gevorderd tot het twintigste deel dat eindigt met de dood van stadhouder Willem IV. Eerst toen gaf Wagenaar zich te kennen als de schrijver, alhoewel men reeds lang vermoedde dat hij de auteur was. Vanaf 1756 ging hij in stedelijke dienst, eerst als schrijver van de Amsterdamsche Courant. In 1758 werd hij benoemd als ‘historie schryver’ van de stad, waarvoor hem toegang in de archieven werd gegeven. In 1762 verscheen deel 1 en in 1768 het 13e deel van Amsterdam, in zyne opkomst, aanwas, geschiedenissen, voorregten, koophandel, gebouwen, kerkenstaat, schoolen, schutterye, gilden en regeeringe, beschreeven. Alle dertien delen waren rijkelijk geïllustreerd met kopergravures door Jacobus Houbraken en portretten door Hendrik Pothoven. In 1768 publiceerde hij ’t Verheugd Amsterdam, waarin hij het plechtige bezoek van Stadhouder Willem V en zijn kersverse echtgenote Wilhelmina heeft beschreven. Deel 3 uit de 3-delige folio-uitgave van deze stadsgeschiedenis van Amsterdam. Vermelding in deel 3 van schepen Allerd Dircksz. Fasol. Jacobus Houbraken en portretten door Hendrik Pothoven (3 uitslaande platen aanwezig). Yntema en Tieboel waren gevestigd aan de Kalverstraat. Op 10 september 1768 werd hun winkel geplunderd. Aanleiding is de publicatie door deze uitgevers van een smaadschrift tegen de timmerman Jan Smit en ten gunste van Jan Wagenaar in een conflict over de verantwoordelijkheid voor de ontwerpen voor de vorstelijke loge in de Amsterdamse Schouwburg. Provenance: Antiquariaat Bladzij 20, Bedum (2014).

Mr. de Cantillon – Vermakelykheden van Brabant en Deszelfs Onderhoorige Landen. Amsteldam, David Weege, 1770.

Dat het boek als auteursnaam M. de Cantillon draagt, is vrijwel zeker speculatie van de boekhandelaar. Er is geen enkele reden te vinden waarom dit werk zou moeten worden verbonden met Philippe de Cantillon, wat doorgaans gebeurt. Deze wordt daarbij bovendien verward met zijn broer, de Ierse economist Richard de Cantillon. Deze was aanvankelijk handelaar in Ierland, daarna bankier in Parijs. Maakte fortuin, maar moest vluchten, eerst naar Holland en later naar Londen. Daar werd hij vermoord door een van zijn dienstboden. Dat de naam De Cantillon als pseudonym gekozen is, had waarschijnlijk te maken met diens reputatie en het mysterie dat aan de naam verbonden is. ‘Délices du Brabant’ verscheen in 1757. ‘Vermakelykheden’ is daarvan de Nederlandse vertaling die in 1770 verscheen. 4 delen in 1 band. Deel 1 – Vervattende het Kwartier van Leuven; Deel 2 – Vervattende het Kwartier van Brussel; Deel 3 – Vervattende het Kwartier van Antwerpen; Deel 4 – Vervattende het Kwartier van ‘s-Hertogenbosch, de Heerlykheid en de stad van Mechelen. De tekst is niet meer dan een alledaags commentaar op de prachtige 200 kopergravures, die een complete editie bevat. Alleen de tekst, geen platen. 19e eeuwse band.

Caspar Brandt (1653-1696); Adriaan van Cattenburgh (1664-1743) – Het leven van Hugo de Groot. Vervattende zyne studiën, schriften, gezantschap en staatkundige verrichtingen, van zyne geboorte af tot zynen dood toe. Grootdeels overgenomen uit de Beschryvingen van Brand, en Van Cattenburg, en anderen; en in een volledige en beknopte orde gebragt door eenige liefhebbers der Nederlandsche historie. Met plaaten. Amsterdam, Pieter Spriet en zoon, 1771.

Caspar Brandt dichtte, schreef geschiedwerken en werd predikant. Hij kreeg eveneens een opleiding aan het Remonstrants Seminarium en stond als predikant achtereenvolgens in Schoonhoven (1675), Hoorn (1678), Warmond (1679), Alkmaar (1682), Rotterdam (1683) en uiteindelijk als opvolger van zijn vader in Amsterdam (1686). Vooral door zijn preken was hij vermaard.

Hugo de Groot (1583-1645) – De jure belli ac pacis. Libri tres, cum adnotationibus selectis Ioann. Frid. Gronovii, & auctoribus Ioannis Barbeyrachii. Accedit H. Grotii. Dissertatio de Mare Libero; et Libellus singularis De Aequitate, Indulgentia, & Facilitate. Edidit atque praesatus est Meinardus Tydeman. Traiecti ad Rhenum, ex officina Ioannis a Schoonhoven & Soc., 1773.

Dit is een latere druk van dit uit 1625 stammende standaardwerk van Grotius, waarin hij de grondslag legde voor het internationaal recht. De algemene beginselen daarvan baseert hij op het natuurrecht en de rede. Daarnaast acht hij staten gebonden aan gewoonterecht en aan hun onderlinge afspraken (‘pacta sunt servanda’). Deze uitgave bevat uitgebreide annotaties door Jean Barbeyrac, een autoriteit in natuurrecht. Deze jurist doceerde te Lausanne en Groningen en was vermaard om zijn commentaren over Noodt, Grotius en Pufendorf. In Mare Liberum uit 1609 gebruikt Grotius elk denkbaar argument om aan te tonen (tegen Portugese aanspraken in) dat de zeeën voor iedereen open staan. In deze uitgave is tenslotte opgenomen De Aequitate. [Ter Meule-Diermanse 611, Dekkers, 70]. Gegraveerd portret en frontispice ontbreken. Oorspr. papieren omslag, ingebonden door Thieu Wetemans. Katernen niet losgesneden.

Izaak van Nuyssenburg – Korte beschrijving van Geertruidenberg, in deszelfs opkomst; bloeistand; in- en uitwendige aangelegenheid, en voorname lotgevallen, zoo in het burgerlijke als kerkelijke; voorafgegaan door eene plegtige jubelreden, ter tweede vereeuwing van de eerstgebeurde verlossing dier stad uit de magt der Spanjaarden, op den laatsten der Oogstmaand’ MDLXXIII; en gevolgd van eenige historische bijlagen. Dordrecht, A: Blussé en zoon, 1774.

(8) en 200 pp.

[Simon Stijl] (1731-1804); [Johannes Stinstra] (1708-1790) e.a. – Levensbeschryving van eenige voornaame meest Nederlandsche mannen en vrouwen. eerste deel, 1774. Amsterdam, Peytrus Conradi, 1774.

Biografieënboek met onder meer flink wat Gouda erin: Erasmus, Coornhert, gebroeders Crabeth.

Johan Hendrik van Heurn (1716-1793) – Historie der Stad en Meijerij van ’s Hertogenbosch, alsmede van de voornaamste daden der hertogen van Brabant. Utrecht, J. van Schoonhoven, 1776.

Band I: 8^o, (X), XXXVI, 548 pp. / Band II: 8^o, (VI), 548 pp. / Band III: 8^o, (IV), 472 pp. / Band IV: 8^o, (IV), IV, 338, 100 pp. – Johan Hendrik van Heurn werd te ‘s-Hertogenbosch geboren als zoon van mr. Jan van Heurn (1677-1741). In de opdracht aan de erfstadhouder prins Willem V toont hij zich een echte orangist, maar in de aanpak van zijn werk is hij voorzichtig, argwanend tegenover overleveringen en premisses en streeft hij naar onpartijdigheid. Deel I eindigt met de troonsafstand van Karel V in 1555, deel II met de Vrede van Munster, deel III met 1729 (herdenking honderd jaar Staatse opperhoogheid) en het laatste deel met 1766, het jaar van het aantreden van Willem V op achttienjarige leeftijd en van diens bezoek van 17 tot 20 juni van dat jaar aan de hoofdstad van de Meierij. Johan Hendrik van Heurn is een feitenaandrager maar daarin in het algemeen zo betrouwbaar, dat deze Historie nog altijd van waarde is voor de hedendaagse onderzoeker. Provenance: Boekenmarkt Den Haag (2017).

Jacobus Kok (1734-1788) – Amsterdams eer en opkomst, door middel der gezegende Hervorming, geschied in den jaare MDLXXVIII. Aangetoond in een verhaal van ’s lands en stads geschiedenissen. Van de eerste tijden, tot op het tegenwoordige twee-honderd jaarige Jubelé (…), 5 delen in 1 vol. Amsterdam, Jacobus Kok, 1778.

4o, [VIII] 92, 128, 96, 140, 58, [XVI]. – Kok was boekhandelaar in Amsterdam. Hij trad in 1758, na poorter van Amsterdam te zijn geworden, toe tot het boekverkopersgilde. Hij woonde bij zijn huwelijk in mei 1758 in Utrecht, liet zich andermaal in het Amsterdamse gilde opnemen op 14 maart 1785 en zette zijn uitgaven daar voort, tot zijn overlijden op 26 mei 1788. Hij begon aan een voortzetting van Wagenaars ‘Amsterdam, in zyne opkomst …’ (deel 4) te werken, dat waarschijnlijk door J. Fokke is afgemaakt en gepubliceerd in 1788. Verschenen ter gelegenheid van de tweehonderdjarige herdenking van de Alteratie, toen de schutters een nieuwe, grotendeels protestantse vroedschap kozen die de katholieke eredienst verbood. Kok stelde dat economische opbloei van Amsterdam mogelijk was dankzij de komst van ‘nijvre handelaars’ en het vertrek van een zeer groot aantal ‘lediggaande’ monniken. Provenance: Openbare bibliotheek Arnhem (1989); Antiquariaat Looijestijn, Rotterdam (2018).

‘Een liefhebber van de waare vryheid’ – Korte schets der Nederlandsche historien : Zaakelyk vertoonende Gods wondere goedheden … beweezen aan de Zeven Vereenigde Provinciën. Zedert heure opkomst tot op prins Willem V. Of tot ’t twede eeuwfeest van de Utrechtsche Unie / Beknopt opgesteld door een’ Liefhebber van de waare vryheid. Twaalfde druk. Te Amsteldam : by Pieter van Dorth, boekverkooper op ’t Cingel. [ca. 1780].

Dit zeer succesvolle boek – het werd gedurende meer dan vijfendertig jaar herdrukt en vermeerderd – kwam uit de drukkerij van J. Haffmann. Deze bracht ook De geschiedenissen van het Vereenigde Nederlandt van J. Blomhert, met het vervolg van P. le Clercq op de markt. Het werk is even orangistisch en religieus getint als de werken van Blomhert en Le Clercq, zodat de auteur van de Korte schets mogelijk in hun omgeving moet worden gezocht. Vanaf de zesde druk wordt in het voorwoord gezegd dat het boek is bestemd voor de scholen. In de zeventiende druk is hier bijgevoegd: ‘om op de scholen in plaats van de couranten gebruikt te worden’. Het pseudoniem in de derde druk luidt: ‘door een liefhebber der Nederlandse historien’. In de twaalfde en zeventiende luidt het: ‘door een liefhebber van de waare vryheid’. Het omslag van het boek is een 16e-17e eeuws aan beide zijden handbeschreven perkament (helaas geplastificeerd). Op pagina 93 vermelding van Valkenswaard, over troepenbewegingen richting Luik.

[Anoniem] – Renovatie en ampliatie van het reglement en ordonnantie voor het voerlieden gilden der stad Maastricht. Maastricht, J.T. van Gulpen, “stads-drukker naast het oud Stad-huys”, 1781.

4to, 34 p. – Houtsnede stadswapen op de titel, contemporain draadgebonden omslag. Met contemporaine annotatie in pen op vooromslag: “Geen voerspan te accordeerden ana vremde welke de postroute wille bevaren nog Luijk”. Zeldzame en interessante publicatie met 76 regels aangaande de voerlieden, met vanaf p. 26 een lijst met ‘Tarif der vragten’.

Johannes Dibbetz Westerwout (1749-?) – Beknopte Beschryving der zeventien Nederlandsche Provincien. Nymegen, by J.v. Campen, 1781.

Volgens mr. Bodel Nijenhuis een nieuwe titel voor een werk, ongeveer 50 jaar ouder. (Biographisch Woordenboek der Nederlanden) 

Louis-Mayeul Chaudon (1737-1817); Antoine-François Delandine (1756-1820) – Lecons élémentaires d’histoire et de chronologie : ouvrage nécessaire à toutes les classes des citoyens, & sur-tout aux Jeunes-gens, auxquels on veut donner une idée précise, mais distincte, de l’origine des états, de l’histoire des peuples, des révolutions des empires, depuis la Création jusqu’à nos jours (…). Caen, G. le Roy, 1781.

Jacobus Ermerins – Eenige Zeeuwsche Oudheden, uit echte stukken opgehelderd, en in het licht gebragt; behelzende de beschryving en heerlykheden van Vossemeer en Vrybergen. Abrahams, Middelburg, 1784.

Dit is deel II van een negendelige serie: I: (in 6 stkjes), over Walcheren, zonder naam van den schrijver – II: Vossemeer en Vrybergen – III, 1: Heeren van Vere uit den Huize van Borssele. III, 2: Beschryving van Zandenburg – IV, 1: Beschryving van Rommerswale – IV, 2 Beschryving der stad Vere (1e St.) – V: Beschryving der Stad Vere (2e St.) – VI: Beschryving der stad Vere (3e St.) – VII, 1-2: Beschryving van Zuid-Beveland (2 stkn) – VIII, 1: Beschryving van Tholen – VIII, 2: Beschryving van Schouwen en Duiveland.

[Patrice-François de Neny] (1716-1784) – Historische en staetkundige gedenk-stukken der Oostenryksche Nederlanden , door wylen den weledelen heere grave de N***. Amsterdam, z.j. [1784-1785].

3 delen: deel 1-2 in een band, deel 3 apart gebonden.

L’Abbé Mann – Abrégé de l’histoire ecclésiastique, civile et naturelle de la ville de Bruxelles, et de ses environs: avec la description de ce qui s’y trouve de plus remarquable. Bruxelles, Lemaire 1785.

Originele editie van deze klassieker over Brussel, door de Engelse historicus en naturalist Th.A. Mann (1735-1809). 5 uitsl.grav. waaronder: groot panoramisch uitzicht, kaart van de omgeving van Brussel, wegenkaart in 1785 en het Warandepark); tabel “Opsomming van de inwoners van Brussel in 1783”. Het eerste deel bevat een chronologische geschiedenis van de stad, het tweede een ‘huidige staat’ en het derde deel betreft natuurlijke historie.

Louis-Sébastien Mercier (1740-1814) – Portrait de Philippe II, roi d’Espagne. Amsterdam, 1785.

Historisch essay gevolgd door een toneelstuk over de Spaanse koning Filips II.

Laurent Le Blond – Quartiers généalogiques des illustres et nobles familles d’Espagne, d’Allemagne, d’Italie, de France, de Bourgogne, de Lorraine, et des XVII provinces avec leurs qualités, titres, etc. Ermens, Bruxelles, [1788].

2 delen in vroeg 20e eeuwse provisorische blauwe papieren omslag. Laurent le Blond was een genealoog uit Valenciennes. Anders dan de titel doet vermoeden, behandelt het werk hoofdzakelijk families uit de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden.

Lieve van Ollefen (1749-1816); R. Bakker ( – ) – De Nederlandsche Stad- en Dorp-Beschrijver. I – ‘T Eiland van Dordrecht, de Hoeksche waard, de Zwijndrechtsche waard, de Riederwaard, en ’t Land van IJsselmonde. II – Delfland; III – Amstelland, Weesper Kerspel, Gooiland, de Loosdrecht enz.; IV – Kennemerland; V – Schieland en Krimpenerwaard; VI – Het land van Voorne en Putten, Overflaque, Portugal, etc.; VII – Rhijnland. Amsterdam, H.A. Banse, 1793-1801.

Deel I-VII (van 8). Deel I heeft de gegraveerde titelpagina. Alle andere gravures ontbreken. Deel VIII (Rhijnland 2) ontbreekt eveneens. – Lieve van Ollefen werd geboren te Amsterdam op 13 Oktober 1740 en overleed in deze plaats op 75-jarige leeftijd. Hij was schrijver van beroep en schreef voornamelijk poëzie en over geschiedenis. Zijn belangrijkste werk was “De Nederlandsche Stad- en Dorpbeschrijver”. Geheel in de 18e eeuwse traditie om vaderlandse geschiedenis in rijk geïllustreerde boeken te publiceren maakte hij een beschrijving van delen van Noord- en Zuid-Holland. De acht gepubliceerde delen beslaan Dordrecht, IJsselmonde en Beijerland (deel 1), Delfland (deel 2), Amstelland, Weesperkerspel en Gooiland (deel 3), Kennemerland (deel 4), Schieland en Krimpenerwaard (deel 5), Voorne, Putten, Overflakkee en Poortugaal (deel 6) en Rijnland (delen 7 en 8). De eerste vier delen werden gemaakt door Lieve van Ollefen, deel vijf maakte hij samen met R. Bakker en de laatste drie delen werden door R. Bakker gemaakt.  Ieder deel bevat beschrijvingen (meestal een katern van 16 p.) van steden, dorpen en gehuchten, buiten de tekst geïllustreerd met ovale prentjes, ca. 7,5×9,5 cm., van de hand van Anna C. Brouwer en J.G. Visser, met eronder een kort gedichtje op de betreffende plaats. De delen hebben ook enkele kaarten. Het lag in de bedoeling om de gehele Republiek te behandelen, maar de verschenen acht delen betreffen alleen Noord- en Zuid-Holland en dan nog met uitzondering van West-Friesland en het Noorderkwartier. Lieve van Ollefen (1749-1816) was broodschrijver die over zeer veel onderwerpen publiceerde: kinderboeken, poëzie, politiek, toneel, etc. Volgens Nijhoff overleed hij in het werkhuis. De beschrijvingen van de steden en dorpen in Holland zijn uiteraard voor een groot deel gebaseerd op vroegere schrijvers, maar geven voor tal van plaatsen een aardig overzicht van de situatie rond 1800. Verder heeft Van Ollefen duidelijk een patriotse voorkeur, zodat de patriotse heldendaden van de beschreven dorpen en steden uitvoerig worden gememoreerd. Kostbaar zijn de delen van dit seriewerk vanwege de gravures, die veelal los verhandeld worden en waardoor complete delen zeldzaam zijn. Provenanve: Boekenmarkt Den Haag (2018).

J. de Kanter, Phil. z. – Chronijk van Zierikzee. Tweede uitgave. Zierikzee, Abraham de Vos, Jz., Stadsdrukker en Boekverkoper over de Mol, 1795.

(XII)+477+3 pp. – De Kanter volgde bij zijn oom in Zierikzee een opleiding tot notaris. Reeds op jonge leeftijd, in 1784, volgde hij zijn oom op. In 1794 publiceerde hij zijn Chronyk van Zierikzee, een geschiedenis van de stad Zierikzee. Een vervolg werd geschreven door O. Groeneyk in 1821 (zie aldaar).

Cornelius Rogge (1762-1806) – Tafereel der geschiedenis der jongste omwenteling in de Vereenigde Nederlanden. Amsterdam, Johannes Allart, 1796.

In 1778 ging Rogge studeren aan het Remonstrants Seminarium te Amsterdam waar hij in 1783, zonder examens te hebben hoeven afleggen, proponent werd en vanaf 1787 predikant was, vanaf 11 mei 1794 te Leiden. Hij werd gewaardeerd, ook postuum, als predikant en zijn leerredenen werden na zijn overlijden uitgegeven. Rogge was een patriot, bovendien een groot voorstander van de scheiding van kerk en staat en interesseerde zich voor de eerste geschiedenis van de Nederlandse republiek na 1795. Hoewel hij geen historicus was, heeft hij zich in die geschiedenis verdiept, daarbij zich zoveel mogelijk baserend op primaire bronnen. In 1796 resulteerde dat in zijn werk Tafereel van de geschiedenis der jongste omwenteling in de Vereenigde Nederlanden terwijl in 1799 zijn belangrijke werk Geschiedenis der staatsregeling, voor het Bataafsche volk verscheen.

Paul Jérémie Bitaubé (1732-1808) – Les Bataves. Paris, Strasbourg, J.B. Garnery … Varin … F.G. Levrault …, An V., 1797.

Auteur is membre de l’institut national de France en van de Academie royale des sciences et belles-lettres de Prusse.

Pagina's: 1 2 3 4 5