De invloed van social media op de diplomatie en onderhandelen. Daarover ging het op de conferentie van het Netherlands Negotiation Network die vrijdag 14 december in de Van Kleffenszaal bij Buitenlandse Zaken plaatsvond. Deputy Head-of Mission van de Amerikaanse ambassade Julie Moyes, social media-expert en Ambtenaar 2.0–boegbeeld Davied van Berlo en een panel van deskundigen gaven hun visie op de toekomst van het onderhandelingsspel, dat onvermijdelijk meer en meer onder de schijnwerpers van social media zal staan.

‘Vroeger kostte het vaak vele jaren om een netwerk op te bouwen dat voldoende groot werd om een verandering te realiseren, zoals in de tijd van de strijd tegen Apartheid. In Tunesië duurde het nog maar vijf weken om zoveel druk op te bouwen. Dankzij social media gaat dat razendsnel,’ betoogde Mayes. ‘Maar Wikileaks is een negatief voorbeeld van de gevolgen van social media’. Amerikaanse diplomaten worden tegenwoordig getraind om social media in te zetten. Men richt zich daarbij op Public Diplomacy, het opbouwen van partnerschappen en technologische vernieuwing. ‘Bij onze ambassade in Den Haag willen we ons verder gaan ontwikkeling in het aangaan van dialoog.’

Davied van Berlo was naar BZ gekomen met een indrukwekkende Prezi, waarmee hij duidelijk maakte hoezeer social media van onze samenleving een netwerksamenleving hebben gemaakt. ‘In een netwerksamenleving zijn er geen vaste sleutelposities meer, omdat er altijd een weg wordt gevonden. Desnoods om hen heen.’ Een netwerk reageert een beetje uit als een zwerm spreeuwen: wie neemt het voortouw, wie volgt? Het is vaak moeilijk te zien.’ De overheid moet leren omgaan met die netwerksamenleving, en zijn rol in dat netwerk innemen. De overheid moet investeren in de competentie ‘online voorzitten’ om sturing te kunnen geven aan de netwerksamenleving.

Een panel met daarin de Clingendaelers Paul Meerts en Jan Melissen, Per van der Wijst van de Tilburgse universiteit en BZ-er Aldrik Gierveld gaven vervolgens hun visie op de toekomst van het onderhandelen in de netwerksamenleving. Paul Meerts: ‘De openbaarheid van social media is beperkend voor onderhandelingen.’

‘Tegelijkertijd moeten overheden oppassen niet in de valkuil te trappen van hun oude gewoonte: zenden, zenden, zenden’, vond Jan Melissen.  De kunst is om netwerken te gebruiken. ‘Mensen zijn geïnteresseerd in issues’. Die moeten centraal staan.

Technologie heeft een forse invloed op de fasen en vormen van diplomatie en onderhandeling. ‘Je gebruikt je mobiele telefoon om in contact te staan met je collega’s. Onderhandelaars staan tegenwoordig tijdens onderhandelingen voortdurend bloot aan allerlei invloeden vanuit social media’, stelde Aldrik Gierveld.

‘Onderhandelen met een publiek zorgt voor een flink dilemma’, vond Per van der Wijst. ‘Je moet voor je achterban standvastig lijken, maar voor je counterpart flexibel. Hoe meer vertrouwen je krijgt van je achterban, hoe meer onderhandelingsvrijheid je hebt. Maar die vrijheid zorgt er meteen ook voor dat je achteraf des te meer hebt uit te leggen’. Die paradox wordt door social media alleen maar versterkt.

Verder lezen: