In één van de kelders van ons departement bevindt zich een kluis, waarin schatten worden bewaard die velen van ons nog nooit gezien hebben. Uniek historisch materiaal, geschiedenis die je vast kunt houden.

Het is de kluis van de afdeling Verdragen van DJZ. Daar bewaart de afdeling alle verdragen sinds 1940 waarbij het Koninkrijk der Nederlanden partij  is of waarvan het  Koninkrijk depositaris is, oftewel multilaterale verdragen waarvan het Koninkrijk  de administratie bijhoudt.

Na de Duitse invasie verdween de collectie naar Berlijn. Later kwamen de stukken terug en gingen naar het Nationaal Archief. Op BZ begon een nieuwe collectie, met daarin inmiddels weer een aantal heel bijzondere stukken. In totaal gaat het om bijna achtduizend verdragen.

De kluis gaat voor me open. Er zijn al wat bijzondere stukken klaargelegd die ik kan fotograferen.

Bijvoorbeeld het Benelux-verdrag van 5 september 1944, met de handtekeningen van Van Kleffens en Spaak. Een recent verdrag met de Verenigde Staten uit mei van dit jaar, met een volmacht die door John Kerry is getekend. De toetreding van  Cuba in 2007 tot het Haags Adoptieverdrag, met de originele handtekening van Fidel Castro. Het Verdrag inzake conventionele strijdkrachten in Europa, waarvoor Nederland depositaris is, is een walhalla voor handtekeningenjagers: Kohl, Genscher, George Bush, James Baker, Francois Mitterand, Andreotti, Vaclav Havel.

Een verdrag met Japan zit is een mooie fluwelen map, waarop een gouden zon is aangebracht. Een ‘topstuk’ is het ‘Instrument of surrender by Japan’, de ondertekening van de Japanse overgave in 1945. Mac Arthur ondertekende namens de geallieerde strijdkrachten en voor Nederland tekende Conrad Helfrich, commandant der zeemacht in Nederlands-Indië.

Ook bij verdragen maakt de digitalisering opgang, maar op papier ondertekende verdragen zullen altijd wel blijven, al was het maar om de symbolische en ceremoniële waarde.

Zou het niet leuk zijn dit soort stukken in een vitrine te zetten, zodat wij ons er allemaal aan kunnen vergapen? ‘Nee’, is het antwoord. ‘Voorop staat dat we alles zorgvuldig bewaren. Dat zijn we verplicht aan de verdragspartners. Wel lenen we regelmatig een verdrag uit ten behoeve van een tentoonstelling, bijvoorbeeld bij het Nationaal Archief of het parlement.’

Later dit jaar verhuist op internet de Verdragenbank naar overheid.nl. Maar dat zijn alleen de digitale verdragen. De papieren stukken blijven waar ze thuis horen: ik de kluis.

‘Met de kennis van nu – 10’; dit artikel verscheen in BZblad nr. 4, augustus 2013.

Verder lezen: