Gisteravond zag ik de prachtige film ‘The Tree of Life’ van Terrence Malick (2011), die gaat over het ontstaan en de betekenis van het leven, beeldend verteld aan de hand van de herinneringen van de volwassen Jack die terugblikt op zijn jeugd in de jaren 50 en 60. Het zou te ver gaan om ‘Klein Wanssum in Bilthoven’ in het verlengde te plaatsen van het spirituele ‘The Tree of Life’, maar voor mij kwamen film en het onderwerp waarover ik hier verslag zal doen, binnen één week toch dicht bij elkaar.

Afgelopen woensdag stak ik met een opgerolde stamboom-fotocollage van het echtpaar van Els-Gravendijk onder de arm de straat over. In het huis schuin aan de overkant had ik afgesproken met Jan en Henriëtte Lensen uit Wanssum. Zij waren bij hun dochter Miriam op bezoek. Tien jaar geleden leerde ik Miriam Lensen kennen, destijds juf van Max in groep 5 op de Kees Boeke school in Bilthoven. We hadden toen weinig tijd nodig om erachter te komen dat er een familielink was. Ik heb dat geloof ik al eens gemeld in de Nieuwsbrief. Het was Oom Mathieu die tijdens onze gezellige autoritjes aandrong op een uitgebreider stuk over deze Bilthovense connectie. Nou ben ik wel onderzoeker van beroep, maar stamboomonderzoek is toch een andere tak van sport. Maar gelukkig had ik mijn bronnen. De belangrijkste was Peter (F), dè genealoog in onze familie en al meer dan 25 jaar actief stamboomonderzoeker. Nieuwsgierig naar het verleden lichtte hij de doopceel van zijn 17e eeuwse voorvader Jacobus Fasol uit Bree of dook in Noord-Italiaanse bevolkingsregisters naar de oorsprong van de familienaam Fasol. Maar al in 1994 had hij, ter gelegenheid van de 55e verjaardag van Tilly, een stamboom van haar familie gemaakt die terugging tot haar voorvader Herman(n)us van Els rond 1750. Die stamboom had ik bewaard in mijn familiebundel. Daarnaast had ik dus ook die A3 formaat stamboomfotocollage, daterend uit 1936 (zie foto op laatste bladzijde), gevonden bij de paparassen uit Harrie’s kantoortje (hing het oorspronkelijke schilderij niet bij oma van Els?). Die letterlijk uitgebeelde boom was gemaakt ter gelegenheid van de gouden bruiloft van voorvader Johannes Henricus van Els (1864-1939, kleinkind van Herman(n)us, en zijn vrouw Antonetta Louiza Gravendijk (1865-1938). Theo met zijn witte mutsje, dan een van de jongste kleinkinderen van het bruidspaar, is net een half jaar oud. Pierre en Tilly zijn nog niet geboren.

Het doel van mijn ontmoeting met Jan en Henriëtte Lensen was om in te zoemen op twee voor dit verhaal relevante takken van die boom. De eerste is die van Marie van Els (1889-1971) en Wilhelminus (Willem) Lensen (1882-1952), die uitkomt via hun zoon Toon (1915-1984) bij kleinzoon Jan (1946), achterkleindochter Miriam (1972) en achterachterkleinzoon Karst (2000). De tweede is de tak van Piet van Els (1897-1958) en Johanna Rutten (1894-1987), die via hun zoon Harrie (1925-2009) uitkomt bij mij (1961) en achterkleinzoons Freek (1992) en Max (1994).

Als ik arriveer staat Jan Lensen buiten het laatste stuk van de oprit sneeuwvrij te maken voor de leerlingen van de Bilthovense lokatie van HIP. HIP is een instituut voor de particuliere begeleiding van basisschool leerlingen en inmiddels ook voor middelbare scholieren en studenten, door Miriam in 2006 opgericht. ‘Ja, ik kan wel zien dat je een van Els bent’, zegt Jan lachend. We gaan naar binnen en daar is ook Henriëtte, zijn vrouw (zie foto). Een dag per week zijn ze samen in Bilthoven te vinden, om Miriam en Karst te zien en een handje te helpen met administratie of onderhoud voor HIP. We buigen ons meteen over die stamboom, wie is wie? Het wordt een heel gezellig uur vol anekdotes, Wanssumse namen en klanken, herkenning. Toon Lensen, Jan’s vader, blijkt de derde van dertien in het gezin van Marie. De oudste, Harry, kreeg er van de ambtenaar van de burgelijke stand per ongeluk een tweede s-je bij, Lenssen. Een begrijpelijke ‘slip of the pen’ in Wanssum. We lopen de andere elf ook even na, Cis, Miets, An, Net, Nel, Teng, Truus (zuster Clara, Bracciano, bij Rome), Jan, Leo, Wiel (Trappist, bottelaar) en Frans. Enkelen uit het gezin werkten bij Landbouwbelang, waaronder Toon. Die kreeg zelf tien kinderen, vijf jongens, vijf meisjes. Jan was oudste in dat gezin en heeft nog bij Juf Noy in de klas gezeten. Wie zijn het nou eigenlijk, wil ik weten, die Lensens en die van Elzen? De Lensens doen volop aan sport, muziek en toneel, begrijp ik van Jan. Maar dat kun je ook zeggen, stellen we vast, voor het nageslacht van Piet, of dat van Anna (getrouwd met Vermazeren, red), Lei of Sjang etc. Toon Lensen was vaandeldrager bij de fanfare maar ook succesvol met Wanssum als voetbalcoach. Met broertje Frans in het doel en met jonge voetballers als Leo en Pierre van Els (!) in het veld bereikte men zelfs de 2e klas van de KNVB.

Dan zegt Jan iets wat me aan het denken zet. ‘Het zijn niet zozeer ondernemers, de van Elzen (misschien dan met uitzondering van Piet), maar ze stonden wel vooraan’. ‘Was dat initiatief nemen, maatschappelijke of bestuurlijke betrokkenheid’?, vraag ik. Ja, klopt. Maar daar kan Jan zelf ook wat van. Hij is bestuurlijk actief voor de stichting sportaccommodatie (WanssumMeerlo) en bestuurslid van de Zandhoek (jawel, nichten en neven, òns oude gemeenschapshuis!). ‘En wie was Marie’? ‘Guns-oma’, zoals ze bij Jan thuis werd genoemd, was volgens Jan ’n baasje, althans anders dan de meeste echtgenotes in haar tijd. Ze stond niet in de schaduw van haar man Willem, zoals Hanna bijvoorbeeld bij Piet. Nee, ze stond als het ware zelf haar mannetje, vóór haar man (een pittige dame, red). Marie had dus aantoonbaar overwicht en daarin leek de 8 jaar jongere Piet misschien op haar. Piet kreeg het in zijn tijd knap voor elkaar dat het Landbouwbelang en de Silo naar Wanssum kwamen, goed voor de ontwikkeling van het havengebied en de werkgelegenheid in de streek.

Als ik Jan goed begrijp heeft Wanssum, geheel in Piet’s stijl, ook nu weer de havenstrijd van Venlo gewonnen, dit keer om de containerhaven. Vast staat dat Miriam wèl de ondernemersgeest van Marie en Piet heeft geërfd. Zij werd in 2009 uitgeroepen tot Biltse ondernemer van het jaar. Aan mij zijn die genen absoluut voorbijgegaan. Ik ben behoudend van aard en risicomijdend, op het brave af. Vraag Philippe maar eens naar het douaneverhaal. Dan komt Karst vrolijk thuis uit school. Jan en Henriëtte gaan nog even samen zijn nieuwe kamer bewonderen. Het wordt tijd om terug te gaan naar Limburg. Ze zullen Truus, oudste van Sjang-oême en getrouwd met Pietje Bakker, mijn groeten overbrengen. We nemen hartelijk afscheid van elkaar. We hebben een klein stukje Wanssum naar Bilthoven gehaald. En Wanssum speelt, hoe dan ook, een rol in mijn eigen ‘Tree of Life’.

Cécile, 27 jan. 2013

Bronnen:
Peter Fasol. Stamboom Hermannus van Els. 1994
Onbekend. Stamboom- fotocollage, 1936
Diverse kwartierstaten http://www.fasol.nl/

Aanbevolen naslagwerken:
stamboomonderzoek van Johan Gravendijk uit Geldern, Duitsland (adres beschikbaar bij Cécile)
http://www.geneanet.org/genealogie/nl/vermazeren.html

Verschenen in Familiekrant Van Els, nr. 25, april 2013.

Zelf je stamboom uitzoeken? Met deze tips kom je nog verder.

Verder lezen: