Met name in Noord-Italië, in de Veneto, komt de naam Fasol relatief vaak voor. In ieder geval vaker dan in welk gebied op aarde ook. Ook varianten zoals Fasoli, Fasolino, Fasolo, Fasola, etc. zie je daar veel.
De ‘Glottology’ van naamkundige Carlo Tagliavini (Universiteit van Padua) geeft als verklaring dat Fasol stamt van het Latijnse ‘faccia’ (gezicht) via de volgende stappen:
Faccia > Faccioli > Fasoli > Fasol.
Een andere theorie leidt het woord Fasol af van het Latijnse ‘faseolus’, dat ‘boon’ betekent. In een groot aantal talen is dit woord terug te vinden. In sommige Slavische talen, waaronder bijvoorbeeld het Russisch en het Pools, betekent het woord Fasol ‘boon’. (Mr. Bean heet op de Poolse tv: Jaś Fasol).
En in een Spaanse encyclopedie [Espasa (1924): dl. XXIII, p. 354] vinden we het woord Fasol terug als scheikundige term, als naam van een stof, geïsoleerd uit de Pisum sativum en de Phaseolus vulgaris, met de formule C15H24O.
Uit correspondentie met families Fasol in Oostenrijk, Duitsland, Zwitserland, Frankrijk, en de VS is gebleken dat al die families hun herkomst kunnen terugvoeren tot een oorsprong in Noord-Italië.
De oudste voorouders van de ‘Fasollen’ in Italië die ik heb gevonden zijn:
- Johannes Fasolus, leefde van ongeveer 1220 tot 1286. Middeleeuws kerkjurist, wiens naam ook geschreven werd als Fagellus, Facellus, Fasiolus, Faxiolus en Giovanni Fagiuoli. Zijn grafschrift in Pisa geeft de naam Fazeolus. Hij schreef diverse tractaten over kerkelijk recht, waarvan ‘De summariis cognitionibus’ is overgeleverd.
- Paolo Fasol, prior van het klooster San Giacomo di Crespignaga in 1549.
- Pietro Vasalio, vestigde zich vanuit de omgeving van Como in de 16e eeuw in Graz. Hij was de vader van architect Peter Fasoll (1639; 1657) en bouwer Johann (Hans) Fasol, beiden geboren te Graz.
- Mattio Fasol, geboren rond 1660 in Rivai (een klein bergdorp bij Belluno), wiens zoon Zuanne Fasol op 4 mei 1709 trouwt in Treviso. In datzelfde dorp Rivai leeft nog altijd een familie Fasol. Begin 20e eeuw is een flink deel van die familie geëmigreerd naar de Verenigde Staten (West Frankfort, Illinois).
- Peter Fasol, die de stamvader is van een Oostenrijkse familie Fasol, werd vermoedelijk circa 1748 geboren te Isola Bartolomea, Venetië. Hij overleed in Bruck an der Leitha op 17 augustus 1837. Deze familie leeft nu in Oostenrijk en Duitsland.
- Claudio Fasol, geboren rond 1780, voorvader van de in Verona levende familie Fasol.
Het klooster St. Martin in Graz, nieuwbouw onder abt Urban Weber in 1638 naar ontwerp van architect Peter Fasoll. Gravure uit 1681.
Of ook de Nederlandse families Fasol van Italiaanse oorsprong zijn, heb ik tot op heden niet kunnen aantonen. Vanaf de 14e eeuw is immigratie van vooral handelsreizigers vanuit Italië naar de Zuidelijke Nederlanden een normaal verschijnsel. Ik heb een heel vroege Italiaanse vermelding van de familienaam Fasol gevonden (Chronique archéologique du Pays de Liège, 1950, p.30):
- Cornélie Fasol, geboren te Padua, weduwe van Antoine Succa, trouwt op 22 april 1554 te Leuven met Vincent Audace, wiens vader geboren was in Alba.
