Noord-Limburgs bevrijdingsdagboek 1944-1945: deportatie en evacuatie

‘Dorp aan de frontlinie’ is een ooggetuigeverslag van de verwoesting, deportaties en evacuaties die de bewoners van Noord-Limburg tijdens hun bevrijding moesten doorstaan. Het dagboek van Piet van Els (1897-1958) uit Wanssum geeft een indringend en persoonlijk verslag van de bevrijdingsmaanden september 1944 – juni 1945. Het dagboek is in april 2014 uitgegeven bij DeLimburger.nl.

In een vlotte en beeldende schrijfstijl geeft het dagboek een goede indruk van de achtbaanrit waarin de bevolking van Noord-Limburg tijdens de bevrijding terecht kwam. In Noord-Limburg was geen sprake was van juichende menigten, maar werd de gehele bevolking geëvacueerd te midden van een van de zwaarste tankveldslagen die in West-Europa werd geleverd, die bij Overloon.

Deportatie

Terwijl duidelijk is, dat de Duitsers zich terugtrekken en daarbij de tactiek van de verschroeide aarde toepassen (in Wanssum worden ‘zijn’ bedrijf Landbouwbelang en de kerk tot ontploffing gebracht), beleven Piet van Els en zijn gezin twee hachelijke avonturen: hij wordt door de Duitsers van huis gehaald voor de Arbeitseinsatz. Maar dan wordt de trein waarmee hij op transport is in Duitsland beschoten door de Engelsen. In de consternatie keert hij op eigen houtje terug naar huis.

Evacuatie

Krap een week later dient de bevrijding zich aan. Wanssum komt in de frontlinie te liggen en het hele gezin moet onder granaatvuur vertrekken. Maandenlang leven ze als evacué, om daarna terug te keren in hun volledig geplunderde huis.

Piet van Els beschrijft de gebeurtenissen gedetailleerd en met gevoel, wat dit dagboek tot een ontroerend ooggetuigeverslag maakt van het eind van de oorlog.

Dorp aan de frontlinie

Het dagboek is uitgegeven bij De Limburger en kost €14,50. Het is verkrijgbaar in de boekhandel, via de bekende webwinkels en via www.fasol.nl/oorlogsdagboek.

cover

Auteur: Piet van Els (Wanssum, 1897-1958)
Samenstelling, interviews en eindredactie: Peter Fasol
Coverontwerp: Peterpaul Kloosterman
Bindwijze: paperback
Afmetingen: 135mm x 215mm
104 pagina’s
ISBN: 978 94 625 4814 5
Uitgeverij: De Limburger
© 2014 Peter Fasol

Relativiteit

Niets kan sneller
dan het licht
zei Einstein
Zeilend op lichtgolven
zou de tijd stilstaan
In de sterren
schijnt het verleden

Piloten sterven
een seconde jonger
zei een vriend
Het snelle vliegen
heeft hun tijd vertraagd
De wolken
herbergen hun ouderdom

Ik hoop dat de vakantie héél saai wordt
dan duurt het lekker lang
zegt mijn dochter.

 

Prognose gemeenteraadsverkiezingen Gouda

UPDATE 20 maart 2014:

Gelijk eerst maar even de uitslag. Dat is toch waar jullie nu naar op zoek zijn:

BjIUfYvIgAAHMeO.jpg large

En dan volgt hier mijn prognose van 24 februari:

Nu de verkiezingskoorts toeneemt en we nieuwsgieriger worden naar de uitslag, is de verleiding steeds groter om een voorspelling te wagen. Na wat gereken en gepuzzel, met als basismateriaal uitslagen van eerdere verkiezingen in Gouda, landelijke peilingen en de machtsverhoudingen in de Goudse politiek is hier dan mijn beredeneerde prognose van de verkiezingsuitslag in Gouda.

Ik baseer mij op Goudse verkiezingsuitslagen uit het verleden (hier de volledige uitslag van 2010), peilingen van Ipsos (hier) en in mindere mate Peil (hier), die ik geprojecteerd heb op de Goudse politieke context.

Het Goudse politieke landschap is enorm versnipperd en dat blijft zo. In Gouda zijn 35 zetels te behalen. Er doen 13 partijen mee aan de verkiezingen; 12 daarvan zullen minstens één zetel halen. Daarmee gaat de Goudse Raad verder met evenveel fracties als ze vier jaar geleden begon.

Grafiek

De PvdA is in Gouda traditioneel iets groter dan het landelijk gemiddelde. Maar ze staan op fors verlies, en dat zet zich ook in Gouda door. De PvdA komt daardoor in Gouda uit op 4 zetels (was 7). De lijstverbinding met GroenLinks levert geen restzetel op in mijn berekening.

Ook de VVD zit in zwaar weer. In Gouda presteert de partij ook normaal gesproken enkele procenten minder dan het landelijke beeld. In Gouda verliest de partij nu ongeveer 9% ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen en komt uit op toch nog 4 zetels (was 5).

Dan de gecombineerde lijst van Gouda Positief/Gemeentebelangen Gouda. De winst die de PVV landelijk boekt in de peilingen moet in Gouda een andere weg vinden: de partij doet hier immers niet mee aan de verkiezingen. De Goudse lokale partijen gaan naar verwachting daarom fors profiteren. (Ik reken tot de lokalo’s naast bovengenoemde 2 partijen ook Trots op Gouda, nu nog met 3 zetels vertegenwoordigd in de Raad. Zie verderop). GoPo/GBG komt uit op 7 (1 daarvan is restzetel). Dat is een winst van 3 zetels ten opzichte van de score van de afzonderlijke twee partijen nu.

Het CDA scoort in Gouda meestal een beetje onder het landelijk gemiddelde. De christen-democraten houden vrij expliciet afstand van het kabinetsbeleid en dat vertaalt zich in stabiele peilingen die consequent een lichte winst laten zien. Mede dankzij de lijstverbinding met ChristenUnie en SGP komt het CDA in mijn berekening uit op in totaal 4 zetels (was 3).

Trots wordt vermalen tussen het GoPo/GBG geweld en is landelijk geen enkele factor van betekenis meer. Maar dankzij de overall forse winst voor de lokalo’s (veroorzaakt door het PVV-electoraat) blijft er toch nog 1 zetel over.

D66 profiteert het meest van wat we de anti-PVV beweging zouden kunnen noemen. De democraten boeken winst, in lijn met het landelijke beeld, goed voor een stijging naar 4 zetels.

GroenLinks blijft zowel landelijk als in Gouda stabiel. Dat levert in Gouda nu opnieuw 3 zetels op.

De ChristenUnie is in Gouda traditioneel wat sterker vertegenwoordigd dan het landelijk gemiddelde. Ze blijven in Gouda stabiel op in totaal 3 zetels.

Gouda’s 50+partij wint de strijd met concurrent OPA glansrijk vanwege de lange traditie die de partij heeft in Gouda (veel langer dan de landelijke 50+ Partij). Maar ze profiteren minder van de landelijke winst die de 50-plussers boeken door de verdeeldheid die de komst van OPA veroorzaakt. De partij blijft daardoor steken op 1 zetel.

De SGP zit landelijk een beetje in de lift. Dat is in Gouda echter niet genoeg om een zetel te winnen: de teller blijft steken op 1 zetel.

De SP is in Gouda wat kleiner dan landelijk. Een lichte winst corrigeert dat en dat brengt de partij naar 2 zetels (was 1).

Nieuwkomer Partij voor de Dieren komt binnen met 1 zetel, de aanhang van deze partij is in Gouda ongeveer gelijk met het landelijke beeld.

OPA kan niet duidelijk maken wat de meerwaarde is ten opzichte van de gewortelde Gouda’s 50+ Partij. Het wordt geen factor van betekenis en haalt 0 zetels.

UPDATE 25 februari:

Voor wie verder wil lezen: inmiddels hebben ook Pieter Stroop, Michel Klijmij en ForumGouda een prognose gepubliceerd.

UPDATE 26 februari:

Het AD Groene Hart heeft mijn prognose opgepikt.

AD Groene Hart

 

Eenpersoonskamer

‘Ik zal waarschijnlijk tegen die tijd een stokoud man zijn, maar toch, het principebesluit is genomen in 1973, dat er één gebouw komt voor Buitenlandse Zaken.’ Veertig jaar geleden zei minister Van der Stoel deze woorden in zijn nieuwjaarstoespraak.

Twee jaar eerder was al een enquête onder de medewerkers gehouden over het nieuwe gebouw. Die leverde interessante wensen op. Zo was een duidelijke meerderheid tegen airconditioning. Daarom werd er gekeken naar een mengsysteem, waar ook een raam open kon. Zo’n systeem was ook aanwezig in het nieuwe gebouw van Financiën.

Verder wilden veel mensen een eenpersoonskamer. Met meer dan vier op een kamer wilde eigenlijk niemand. Ook kantoortuinen waren ongewenst, want dan ‘zit men onherroepelijk vast aan airconditioning en veel kunstlicht’.

In februari 1983 schreef architect Apon (naar wie het gebouw nu ‘Apenrots’ wordt genoemd) een artikel over het ontwerp: ‘Een stringente eis was dat er een kamerkantoor moest komen, geen kantoortuin. Het principe van een kamer-kantoor betekent (…) een gebouw met een middengang waar aan beide zijden kamers zijn gesitueerd. Die kamers moeten aan een gevel liggen. Gegeven het beperkte terrein vraagt dit de nodige inventiviteit (…) een maximale gevellengte te realiseren.’

Dit is de reden waarom ons gebouw er uit ziet zoals het eruit ziet: de kruisvorm met gebogen gangen was de oplossing om zoveel mogelijk kamers te kunnen realiseren op de beperkte kavel, terwijl het ook niet hoger mocht worden dan het naastgelegen Babylon.

Vaak werd tijdens de ontwerpfase vergeleken met de mogelijkheden van het gloednieuwe gebouw van Financiën, dat met zijn strenge betonnen uitstraling hét voorbeeld werd van brutalistische architectuur in Nederland, de compromisloze bouwstijl die was begonnen met de Franse architect Le Corbusier. Ook BZ kreeg die betonnen uitstraling.

We hebben een haat-liefde verhouding met het gebouw: het is hokkerig, maar dat hebben we dus zelf gewild. Nu veranderen wij, gaan Nieuw Werken. De renovatie van Financiën laat zien hoe mooi zo’n betonnen gebouw kan worden. Maar we verlaten de Apenrots. Tot het zover is, realiseren we kantoortuinen en flexplekken. Dat wel.

‘Met de kennis van nu’, gepubliceerd in BZ-blad 1, februari 2014.